Kornea Nakli (Keratoplasti) Nedir?

Kornea, gözün en ön kısmında bulunan, saydam ve kubbe şeklinde bir dokudur. Dış ortamla göz arasındaki ilk temas noktası olan kornea, hem gözü koruyan bir bariyer görevi görür hem de görmenin net olabilmesi için ışığın doğru şekilde kırılmasını sağlar. Sağlıklı bir kornea tamamen şeffaf, pürüzsüz yüzeyli ve düzenli bir eğime sahiptir. Bu özellikler, görüntünün retinaya doğru odaklanması için büyük önem taşır.

Görme sürecinde ışık ilk olarak korneadan geçer. Kornea, gözün toplam kırma gücünün önemli bir kısmını sağlayarak görüntünün netleşmesine yardımcı olur. Eğer korneanın yapısı bozulursa, incelirse veya saydamlığını kaybederse ışık düzgün kırılmaz ve bu durum bulanık görme, gölgelenme, ışık saçılması veya çift görme gibi şikâyetlere yol açabilir.

Kornea aynı zamanda gözü dış etkenlere karşı koruyan bir tabakadır. Toz, mikroorganizmalar ve yabancı cisimler gibi zararlı faktörlere karşı fiziksel bir bariyer oluşturur. Gözyaşı tabakası ile birlikte çalışarak göz yüzeyinin nemli kalmasına ve enfeksiyon riskinin azalmasına yardımcı olur.

Keratokonus, kornea enfeksiyonları, travmalar, genetik hastalıklar veya daha önce geçirilmiş bazı göz ameliyatları korneada kalıcı hasara neden olabilir. Bu tür durumlarda kornea saydamlığını kaybedebilir veya şekli bozulabilir. İleri evre hastalarda görmenin yeniden kazanılabilmesi için kornea nakli (keratoplasti) tedavisi gerekebilir.

Kornea sağlığı, kaliteli ve net bir görme için temel unsurlardan biridir. Bu nedenle görmede bulanıklık, ışık saçılması veya gece görüşünde bozulma gibi şikâyetler ortaya çıktığında detaylı bir göz muayenesi yapılması, olası kornea hastalıklarının erken dönemde tespit edilmesi açısından önemlidir.

Kornea Nakli (Keratoplasti) Tedavisi Nedir?

Kornea nakli (keratoplasti), çeşitli hastalıklar veya travmalar nedeniyle saydamlığını kaybeden ya da yapısı bozulan kornea dokusunun, sağlıklı bir donörden alınan kornea dokusu ile değiştirilmesi işlemidir. Bu tedavinin temel amacı, görme kalitesini artırmak, korneanın saydamlığını yeniden sağlamak ve hastanın günlük yaşamını daha konforlu hale getirmektir.

Kornea, görmenin en önemli yapı taşlarından biridir. Sağlıklı bir kornea ışığın göze düzgün şekilde girmesini ve retinaya net bir görüntü oluşmasını sağlar. Ancak bazı hastalıklarda kornea incelir, şekli bozulur veya saydamlığını kaybeder. Bu durumda gözlük, lens veya lazer tedavileri yeterli olmaz ve kornea nakli en etkili tedavi seçeneklerinden biri haline gelir.

Kornea nakli, gözün tamamının değiştirildiği bir ameliyat değildir. Sadece hasar görmüş kornea dokusu çıkarılır ve yerine sağlıklı kornea dokusu yerleştirilir. Günümüzde gelişmiş cerrahi teknikler sayesinde, çoğu hastada yalnızca hastalıklı katman değiştirilerek daha hızlı iyileşme ve daha yüksek başarı oranları elde edilebilmektedir.

Bu tedavi özellikle aşağıdaki durumlarda uygulanabilir:

• İleri evre keratokonus

• Kornea lekeleri ve opasiteler

• Kornea ödemi

• Travmaya bağlı kornea hasarları

• Daha önce yapılmış ameliyatlara bağlı kornea bozuklukları

• Bazı enfeksiyonlara bağlı kalıcı kornea hasarları

Kornea nakli ameliyatı genellikle lokal anestezi altında yapılır ve hastaların büyük bir kısmı aynı gün taburcu olabilir. Ameliyat sonrası süreçte göz damlaları ve düzenli kontroller, iyileşmenin sağlıklı ilerlemesi açısından büyük önem taşır.

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte kornea nakli ameliyatları artık çok daha hassas tekniklerle yapılabilmektedir. Özellikle katmanlı kornea nakli yöntemleri sayesinde, sağlıklı dokular korunarak yalnızca sorunlu bölümün değiştirilmesi mümkün hale gelmiştir. Bu da hem iyileşme süresini kısaltmakta hem de komplikasyon riskini azaltmaktadır.

Kornea nakli, uygun hasta seçimi ve doğru cerrahi tekniklerle uygulandığında görme kalitesinde belirgin bir artış sağlayabilen etkili bir tedavi yöntemidir. Bu nedenle kornea hastalıklarının ilerlediği ve diğer tedavi seçeneklerinin yetersiz kaldığı durumlarda, kornea nakli hastalar için önemli bir çözüm sunar.

Kornea Nakli Hangi Durumlarda Yapılır?

Kornea nakli (keratoplasti), korneanın saydamlığını kaybettiği, yapısının bozulduğu veya görmeyi ciddi şekilde etkileyen kalıcı hasarların oluştuğu durumlarda uygulanan bir tedavi yöntemidir. Bazı hastalıklarda gözlük, kontakt lens veya diğer cerrahi yöntemler yeterli olurken, kornea dokusunun geri dönüşü olmayan şekilde zarar gördüğü durumlarda kornea nakli en etkili çözüm haline gelir.

Kornea nakli gerektirebilecek başlıca durumlar şunlardır:

Keratokonus

Keratokonus, korneanın incelerek öne doğru sivrileştiği ilerleyici bir hastalıktır. Hastalığın erken evrelerinde gözlük, lens veya kornea çapraz bağlama (Cross-Linking) gibi yöntemler yeterli olabilir. Ancak ileri evrede kornea çok inceldiğinde veya sert lenslerle bile görme sağlanamadığında kornea nakli gerekebilir.

Kornea Lekeleri ve Saydamlık Kaybı

Kornea enfeksiyonları, travmalar veya bazı göz hastalıkları sonrasında korneada kalıcı lekeler oluşabilir. Bu lekeler ışığın göze düzgün girmesini engelleyerek görmeyi ciddi şekilde azaltabilir. Bu tür durumlarda hasarlı kornea dokusunun değiştirilmesi görme kalitesini artırabilir.

Kornea Ödemi

Kornea ödemi, korneanın iç tabakasında bulunan hücrelerin görevini yapamaması sonucu oluşur. Bu durumda kornea şişer ve saydamlığını kaybeder. Özellikle bazı katarakt ameliyatları sonrasında veya Fuchs endotelyal distrofi gibi hastalıklarda kornea ödemi gelişebilir. İleri vakalarda kornea nakli en etkili tedavi olabilir.

Travmaya Bağlı Kornea Hasarları

Göze alınan darbeler, kesici veya delici yaralanmalar kornea dokusunda kalıcı hasara yol açabilir. Eğer hasar korneanın saydamlığını veya şeklini bozmuşsa, kornea nakli görmenin yeniden kazanılmasına yardımcı olabilir.

Daha Önce Yapılmış Göz Ameliyatlarına Bağlı Problemler

Nadir durumlarda bazı göz ameliyatları sonrasında kornea yapısı bozulabilir veya saydamlık kaybı gelişebilir. Bu tür durumlarda kornea nakli gerekebilir.

Genetik veya Yapısal Kornea Hastalıkları

Bazı kornea hastalıkları doğuştan veya genetik olarak ortaya çıkabilir. Bu hastalıklar zamanla korneanın yapısını bozarak görme kaybına neden olabilir ve ileri evrelerde kornea nakli gerekebilir.

Kornea nakli kararı, detaylı bir göz muayenesi ve ileri tetkikler sonrasında verilir. Her kornea hastası için nakil gerekli değildir. Günümüzde gelişmiş tedavi yöntemleri sayesinde birçok hasta nakil aşamasına gelmeden tedavi edilebilmektedir. Ancak korneanın işlevini yerine getiremediği ve görmenin ciddi şekilde etkilendiği durumlarda kornea nakli, görme kalitesini artırmak için etkili bir seçenek sunar.

Kornea Nakli Kimlere Uygulanır?

Kornea nakli (keratoplasti), kornea dokusunda kalıcı hasar oluşmuş ve bu durum görme kalitesini ciddi şekilde etkilemiş hastalarda uygulanan bir tedavi yöntemidir. Ancak her kornea hastası için nakil gerekli değildir. Kornea nakli kararı, ayrıntılı bir göz muayenesi, kornea haritalaması ve diğer tetkiklerin değerlendirilmesi sonucunda verilir.

Kornea nakli genellikle aşağıdaki durumlara sahip hastalara uygulanabilir:

Görmesi Ciddi Şekilde Azalmış Hastalar

Kornea saydamlığını kaybetmiş veya şekli belirgin şekilde bozulmuş hastalarda, ışık göze düzgün ulaşamaz ve görme kalitesi önemli ölçüde düşer. Gözlük veya kontakt lenslerle yeterli görme sağlanamıyorsa kornea nakli düşünülebilir.

İleri Evre Keratokonus Hastaları

Keratokonusun ileri evrelerinde kornea aşırı incelmiş veya düzensiz hale gelmiş olabilir. Sert lenslerle bile yeterli görme sağlanamayan veya lens kullanamayan hastalarda kornea nakli uygun bir tedavi seçeneği olabilir.

Kornea Ödemi veya Endotel Yetmezliği Olan Hastalar

Kornea iç tabakasındaki hücrelerin görevini yapamadığı durumlarda kornea şişer ve bulanıklaşır. Bu hastalarda özellikle sabah saatlerinde daha belirgin bulanık görme görülebilir. İleri vakalarda kornea nakli gerekli olabilir.

Kornea Lekesi veya İz Gelişmiş Hastalar

Geçirilmiş enfeksiyonlar, travmalar veya bazı göz hastalıkları sonrasında korneada kalıcı lekeler oluşabilir. Bu lekeler görmeyi etkiliyorsa kornea nakli uygulanabilir.

Kornea Travması Geçirmiş Hastalar

Göze alınan darbeler veya yaralanmalar sonucunda kornea yapısı bozulmuşsa ve görme etkilenmişse, kornea nakli görmenin yeniden kazanılmasına yardımcı olabilir.

Kornea Nakli Kimlere Uygulanmayabilir?

Bazı durumlarda kornea nakli uygun olmayabilir veya önce farklı tedaviler planlanabilir. Örneğin:

• Göz içi basıncının kontrol altına alınamadığı ileri glokom hastalarında

• Gözün arka tabakasında ciddi görme kaybı oluşturan hastalıklar varsa

• Aktif göz enfeksiyonu bulunan hastalarda

• Tedaviye uyumun mümkün olmadığı bazı özel durumlarda

Bu gibi durumlarda öncelikle altta yatan problemlerin tedavi edilmesi gerekir.

Kornea nakli için en doğru karar, detaylı bir muayene ve kişiye özel değerlendirme ile verilir. Her hastanın kornea yapısı, hastalığın seviyesi ve görme beklentisi farklı olduğu için tedavi planı da kişiye özel olarak belirlenir.

Kornea Nakli Türleri Nelerdir?

Kornea nakli (keratoplasti) tek bir yöntemle yapılan bir ameliyat değildir. Günümüzde gelişen cerrahi teknikler sayesinde, korneanın sadece hasarlı kısmının değiştirilmesine olanak tanıyan farklı nakil yöntemleri uygulanabilmektedir. Bu yöntemlerin seçimi; hastalığın türüne, korneanın hangi tabakasının etkilendiğine ve hastanın genel göz sağlığına göre belirlenir.

Temel olarak kornea nakli iki ana gruba ayrılır: tam kat kornea nakli ve katmanlı (lameller) kornea nakli.

Tam Kat Kornea Nakli (Penetran Keratoplasti)

Tam kat kornea nakli, korneanın tüm tabakalarının değiştirilmesi işlemidir. Bu yöntemde hasarlı kornea dokusu tamamen çıkarılır ve yerine donörden alınan sağlıklı kornea yerleştirilir.

Bu yöntem genellikle:

• Kornea dokusunun tamamının hasar gördüğü durumlarda

• Derin kornea lekelerinde

• İleri travmalarda

• Daha önce başarısız olmuş bazı kornea ameliyatlarında tercih edilir

Tam kat nakil, uzun yıllardır uygulanan güvenilir bir yöntemdir. Ancak korneanın tamamı değiştirildiği için iyileşme süreci katmanlı nakillere göre biraz daha uzun olabilir.

Katmanlı Kornea Nakli (Lameller Keratoplasti)

Katmanlı kornea naklinde yalnızca hastalıklı tabaka değiştirilir, sağlam dokular korunur. Bu yöntem, günümüzde birçok hasta için daha avantajlıdır çünkü:

• İyileşme süresi daha hızlı olabilir

• Doku reddi riski daha düşük olabilir

• Gözün doğal yapısı daha iyi korunur

Katmanlı nakiller kendi içinde farklı tekniklere ayrılır.

DALK (Derin Ön Lameller Keratoplasti)

DALK yönteminde korneanın ön tabakaları değiştirilir, en iç tabaka korunur.

Bu yöntem özellikle:

• Keratokonus

• Ön tabakayı tutan kornea hastalıkları

gibi durumlarda tercih edilir.

DALK ameliyatında hastanın kendi korneasının iç tabakası korunduğu için doku reddi riski oldukça düşüktür.

DMEK (Descemet Membran Endotel Keratoplastisi)

DMEK yönteminde yalnızca korneanın en iç tabakası değiştirilir. Bu teknik çok ince bir doku ile yapılan ileri bir cerrahi yöntemdir.

Genellikle:

• Kornea ödemi

• Endotel yetmezliği

• Fuchs distrofisi

gibi hastalıklarda uygulanır.

DMEK ameliyatı sonrasında görme genellikle daha hızlı toparlayabilir ve korneanın doğal yapısı büyük ölçüde korunur.

DSAEK (Descemet Stripping Automated Endothelial Keratoplasty)

DSAEK yöntemi de korneanın iç tabakasının değiştirildiği bir tekniktir. DMEK’e göre biraz daha kalın bir doku kullanılır ve bazı hastalarda cerrahi olarak daha uygun olabilir.

Bu yöntem:

• Endotel hastalıklarında

• Kornea ödeminde

sık tercih edilen tekniklerden biridir.

Hangi Yöntemin Uygulanacağı Nasıl Belirlenir?

Kornea naklinde en önemli konu, hastalığın korneanın hangi tabakasını etkilediğinin doğru şekilde belirlenmesidir. Bunun için detaylı göz muayenesi, kornea haritalaması ve ileri tetkikler yapılır.

Günümüzde mümkün olan durumlarda, sadece hasarlı tabakanın değiştirildiği katmanlı nakiller tercih edilir. Ancak bazı hastalarda en uygun yöntem tam kat kornea nakli olabilir. Bu nedenle tedavi planı her hasta için kişiye özel olarak belirlenir.

Kornea Nakli Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Kornea nakli ameliyatı (keratoplasti), hasar görmüş kornea dokusunun çıkarılarak yerine sağlıklı donör kornea dokusunun yerleştirilmesi işlemidir. Ameliyat, gelişmiş mikroskoplar ve hassas cerrahi teknikler kullanılarak gerçekleştirilen, dikkat ve deneyim gerektiren bir göz cerrahisidir.

Ameliyat süreci genellikle birkaç aşamadan oluşur.

Ameliyat Öncesi Hazırlık

Kornea nakli planlanan hastalarda öncelikle detaylı bir göz muayenesi yapılır. Bu aşamada:

• Kornea kalınlığı ölçülür

• Kornea haritalaması yapılır

• Göz içi basıncı değerlendirilir

• Gözün arka tabakaları incelenir

Bu tetkikler sayesinde hastalığın korneanın hangi tabakasını etkilediği belirlenir ve uygulanacak nakil yöntemi planlanır.

Ameliyat Süreci

Kornea nakli ameliyatı genellikle lokal anestezi altında yapılır. Bu sayede hasta ağrı hissetmez ve ameliyat sırasında konforu sağlanır. Bazı özel durumlarda genel anestezi de tercih edilebilir.

Ameliyat sırasında:

1. Hasarlı kornea dokusu dikkatli şekilde çıkarılır.

2. Donörden alınan sağlıklı kornea dokusu, hastanın korneasının yerine yerleştirilir.

3. Yeni kornea çok ince ve özel dikişlerle sabitlenir.

Katmanlı nakillerde ise yalnızca hastalıklı tabaka değiştirilir ve sağlam dokular korunur. Bu yöntemlerde cerrahi daha hassas katmanlar üzerinde yapılır.

Ameliyatın süresi uygulanan yönteme göre değişmekle birlikte genellikle 30 ila 90 dakika arasında tamamlanır.

Ameliyat Sonrası İlk Saatler

Ameliyat sonrasında göz koruyucu bir kapama ile kapatılır ve hasta genellikle aynı gün taburcu olabilir. İlk günlerde:

• Hafif batma hissi olabilir

• Işığa hassasiyet görülebilir

• Doktorun verdiği damlalar düzenli kullanılmalıdır

Bu süreç, iyileşmenin sağlıklı ilerlemesi açısından oldukça önemlidir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Kornea nakli sonrası iyileşme süresi yapılan ameliyat türüne göre değişebilir. Katmanlı nakillerde iyileşme genellikle daha hızlı olurken, tam kat nakillerde görmenin netleşmesi daha uzun sürebilir.

İyileşme sürecinde:

• Düzenli doktor kontrolleri yapılır

• Göz damlaları kullanılır

• Gözün darbeden korunması önemlidir

Dikişler genellikle uzun süre kalabilir ve doktor gerekli gördüğünde alınır.

Kornea nakli ameliyatı, doğru hasta seçimi ve uygun cerrahi tekniklerle uygulandığında görme kalitesinde belirgin bir artış sağlayabilen etkili bir tedavi yöntemidir. Ameliyatın başarısı, hem cerrahi tekniğe hem de ameliyat sonrası bakımın düzenli yapılmasına bağlıdır.

Kornea Nakli Öncesi Hazırlık Süreci

Kornea nakli ameliyatının başarılı olması için ameliyat öncesi hazırlık süreci büyük önem taşır. Bu süreçte hastanın göz yapısı detaylı şekilde değerlendirilir, hastalığın seviyesi belirlenir ve uygulanacak cerrahi teknik planlanır. Amaç, ameliyatın en güvenli ve en doğru şekilde yapılmasını sağlamaktır.

Detaylı Göz Muayenesi

Kornea nakli planlanan hastalarda öncelikle kapsamlı bir göz muayenesi yapılır. Bu muayenede:

• Görme seviyesi ölçülür

• Kornea yapısı ve saydamlığı değerlendirilir

• Göz içi basıncı ölçülür

• Gözün arka tabakası (retina ve sinir tabakası) incelenir

Bu değerlendirme, görme kaybının yalnızca korneadan kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak açısından önemlidir.

Kornea Tetkikleri ve Ölçümler

Kornea nakli öncesinde bazı özel tetkikler yapılır. Bunlar arasında:

• Kornea topografisi (kornea haritalaması)

• Kornea kalınlık ölçümü

• Endotel hücre sayımı (gerektiğinde)

Bu ölçümler sayesinde korneanın hangi tabakasının etkilendiği belirlenir ve en uygun nakil yöntemi seçilir.

Genel Sağlık Değerlendirmesi

Her cerrahi işlemde olduğu gibi kornea nakli öncesinde de hastanın genel sağlık durumu gözden geçirilir. Kullanılan ilaçlar, kronik hastalıklar ve daha önce geçirilmiş ameliyatlar değerlendirilir. Gerekli durumlarda ek tetkikler istenebilir.

Ameliyat Öncesi Hastanın Dikkat Etmesi Gerekenler

Ameliyat öncesinde hastalara bazı önerilerde bulunulur:

• Doktorun önerdiği damlalar düzenli kullanılmalıdır

• Ameliyat günü makyaj yapılmamalıdır

• Göz çevresi temiz tutulmalıdır

• Doktorun önerdiği açlık süresine uyulmalıdır (gerekli durumlarda)

Bu kurallara uyulması, ameliyatın güvenli ve sorunsuz geçmesine yardımcı olur.

Ameliyat Planlaması

Tüm muayene ve tetkikler tamamlandıktan sonra ameliyat günü planlanır. Kullanılacak teknik, hastalığın türüne ve korneanın durumuna göre belirlenir. Günümüzde gelişmiş cerrahi yöntemler sayesinde birçok hasta için kişiye özel tedavi planı oluşturulabilmektedir.

Kornea nakli öncesi hazırlık süreci, ameliyatın başarısını doğrudan etkileyen önemli bir aşamadır. Bu nedenle hastaların muayene ve kontrol süreçlerini aksatmaması ve doktorun önerilerine uyması büyük önem taşır.