Gözde İltihap: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Özet: Gözde iltihap; enfeksiyon, alerji veya bağışıklık sistemiyle ilişkili süreçler sonucunda gelişebilir. Doğru yaklaşım, etkilenen göz dokusuna ve altta yatan nedene göre belirlenir. Şiddetli ağrı, görme azalması veya belirgin ışık hassasiyeti varsa gecikmeden göz hekimi değerlendirmesi gerekir.

Gözde iltihap, gözün konjonktiva, kornea veya göz içi dokularında ortaya çıkan iltihabi yanıttır. Kızarıklık, çapaklanma ve sulanma sık görülse de her belirti aynı hastalığı göstermez; konjonktivit yüzeysel seyrederken keratit ya da göz içi iltihabı görmeyi etkileyebilecek daha ciddi tablolara yol açabilir.

Özellikle kontakt lens kullananlarda ağrılı kızarıklığı sıradan bir tahriş olarak değerlendirmemek gerekir. Bir çalışmada mikrobiyal keratit sıklığı, günlük lens kullananlarda yılda yaklaşık her 10.000 kişide 2; lensle gece uyuyanlarda ise yaklaşık 20 olarak bildirilmiştir (Stapleton ve ark., Ophthalmology, 2008). Bu nedenle gözde iltihap belirtilerinde kullanılan damladan önce iltihabın yeri ve nedeni belirlenmelidir.

Sayfa İçindekiler

• Gözde İltihap Nedir?
• Göz İltihabı Türleri Nelerdir?
• Gözde İltihap Neden Olur?
• Göz İltihabının Belirtileri Nelerdir?
• Hangi Belirtilerde Acil Değerlendirme Gerekir?
• Gözde İltihap Nasıl Teşhis Edilir?
• Göz İltihabı Nasıl Tedavi Edilir?
• Göz İltihabında Evde Bakım Nasıl Olmalıdır?
• Göz İltihabından Korunmak İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?
• Sık Sorulan Sorular

Gözde İltihap Nedir?

Gözde iltihap, göz yüzeyinin veya göz içindeki dokuların tahriş, bağışıklık tepkisi ya da enfeksiyon nedeniyle inflamasyon geliştirmesidir. Kızarıklık, sulanma ve rahatsızlıkla seyredebilse de tek bir hastalığı ifade etmez. Göz iltihabının anlamı; etkilenen dokuya, belirtilerin şiddetine ve enfeksiyon bulunup bulunmadığına göre değişir.

“İltihap” ve “enfeksiyon” günlük dilde aynı anlamda kullanılsa da tıbben farklı kavramlardır. İnflamasyon, vücudun doku hasarına veya zararlı bir etkene verdiği savunma yanıtıdır. Enfeksiyon ise bakteri, virüs, mantar ya da parazit gibi bir mikroorganizmanın dokuda çoğalmasıyla gelişir. Bu nedenle her göz enfeksiyonu iltihaba yol açabilir; ancak her göz iltihabı enfeksiyon kaynaklı değildir.

Gözde iltihabın yerleşebileceği başlıca yapılar şunlardır:

• Konjonktiva: Gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının iç yüzünü örten ince zardır. Buradaki inflamasyon konjonktivit olarak adlandırılır.
• Kornea: Gözün önündeki saydam tabakadır. Kornea iltihabı, yani keratit, özellikle ağrı, ışık hassasiyeti veya görme değişikliğiyle birlikteyse ciddi değerlendirme gerektirir.
• Göz kapağı kenarı: Kirpik dipleri ve yağ bezleri etkilendiğinde blefarit gelişebilir.
• Üvea: İris, siliyer cisim ve koroid olmak üzere 3 bölümden oluşan göz içi tabakasıdır. Bu dokudaki inflamasyon üveit olarak tanımlanır.
• Gözün diğer iç dokuları: Retina, sklera veya göz içi boşlukları da inflamasyondan etkilenebilir.

Kullanılan ifade	Genellikle neyi anlatır?	Ayırt edici nokta
Göz yüzeyi iltihabı	Konjonktiva, kornea veya kapak kenarındaki inflamasyon	Akıntı, batma ve kızarıklık daha belirgin olabilir
Göz içi iltihabı	Üvea, retina ya da diğer göz içi yapıların inflamasyonu	Ağrı, ışık hassasiyeti ve görmede azalma görülebilir
Göz enfeksiyonu	Mikroorganizmaların yol açtığı iltihabi tablo	Bulaşıcılık ve ilaç seçimi etkene göre değişir

Kontakt lens kullanımıyla ilişkili tahriş, alerjik tepki ve bakteriyel enfeksiyon dışarıdan benzer görünebilir. Akıntının rengi veya kızarıklığın derecesi tek başına nedeni göstermez. Özellikle tek gözde belirgin ağrı, ışığa bakamama ya da görme azalması varsa göz içi iltihabı ve keratit gibi durumların dışlanması gerekir.

ABD Ulusal Göz Enstitüsü, üveiti gözün orta tabakasını ve bazen çevredeki dokuları etkileyebilen inflamasyon olarak tanımlar. Göz iltihabının hangi dokuda bulunduğu ancak oftalmolojik muayeneyle belirlenebilir; görünüşte benzer tabloların izlem ve tedavi yaklaşımı aynı değildir.

Göz İltihabı Türleri Nelerdir?

Göz iltihabı türleri, etkilenen anatomik bölgeye göre konjonktivit, keratit, blefarit, sklerit, üveit ve endoftalmi olarak sınıflandırılır. Bazıları gözün yüzeyindeki dokularla sınırlıyken bazıları göz içi yapılarını etkiler. Bu ayrım önemlidir; çünkü benzer görünen kızarıklık ve akıntı, farklı hastalıkların bulgusu olabilir ve göz hekimi değerlendirmesi gerektirebilir.

Başlıca göz iltihabı türleri şunlardır:

• Konjonktivit: Gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının iç yüzünü örten konjonktivanın iltihabıdır. Enfeksiyöz konjonktivit bakteriyel veya viral olabilir; alerjik konjonktivit ise enfeksiyon değildir. Halk arasında “göz nezlesi” olarak da anılan bu tablo, gözde kızarıklık ve akıntıyla fark edilebilir.

• Keratit: Kornea (gözün önündeki saydam tabaka) dokusunu etkiler. Keratit; bakteriyel, viral, fungal veya paraziter enfeksiyonlar nedeniyle gelişebildiği gibi enfeksiyon dışı süreçlerle de ortaya çıkabilir. Özellikle kontakt lens kullanan kişilerde göz ağrısı, ışık hassasiyeti veya görmede azalma varsa gecikmeden değerlendirme gerekir.

• Blefarit: Kirpik diplerinin bulunduğu göz kapağı kenarındaki iltihaptır. Ön blefarit kirpik çevresini, arka blefarit ise gözyaşının yağ tabakasına katkı sağlayan meibomian bezlerini etkiler. Genellikle uzun süreli veya tekrarlayıcı seyredebilir.

• Episklerit ve sklerit: Episklerit, gözün beyaz kısmındaki daha yüzeysel dokuyu; sklerit ise daha derindeki sklerayı etkiler. Sklerit, episklerite kıyasla daha ciddi bir tablodur ve belirgin ağrıyla birlikte olabilir. İki durum yalnızca dış görünüşe bakılarak güvenle ayırt edilemez.

• Üveit: İris, siliyer cisim ve koroidden oluşan üvea tabakasındaki göz içi iltihabıdır. Anatomik yerleşimine göre 4 grupta incelenir: ön, orta, arka ve panüveit. Panüveitte gözün ön, orta ve arka bölümlerindeki iltihabi süreçler birlikte bulunur.

• Endoftalmi: Göz küresinin iç boşluklarını ve göz içi dokuları tutan ciddi bir enfeksiyon tablosudur. Hızlı ilerleyebileceği için ani görme azalması, artan ağrı veya yoğun kızarıklık durumunda acil göz muayenesi gerekir.

Tür	Başlıca etkilenen bölge	Genel sınıf
Konjonktivit	Konjonktiva	Göz yüzeyi
Keratit	Kornea	Göz yüzeyi
Blefarit	Göz kapağı kenarı	Göz çevresi
Sklerit	Sklera	Derin dış tabaka
Üveit	Üvea	Göz içi
Endoftalmi	Göz içi boşluklar ve dokular	Ciddi göz içi enfeksiyon

Gözde İltihap Neden Olur?

Gözde iltihap; bakteri, virüs, mantar veya parazitlerin yol açtığı enfeksiyonların yanı sıra alerji, kontakt lens kullanımı, göz kuruluğu, yaralanma ve bağışıklık sistemi hastalıkları nedeniyle oluşabilir. İltihabın kaynağı göz kapağı, konjonktiva, kornea ya da göz içi dokular olabilir; kesin neden ancak göz muayenesiyle belirlenir.

Başlıca nedenler şunlardır:

• Bakteriyel enfeksiyonlar: Stafilokok ve streptokok gibi bakteriler konjonktivit, blefarit (göz kapağı kenarı iltihabı) veya keratit oluşturabilir. Sarı-yeşil akıntı ve kirpiklerde yapışma görülebilir.
• Viral enfeksiyonlar: Adenovirüsler, göz iltihabının sık karşılaşılan viral nedenlerindendir. Solunum yolu enfeksiyonuyla birlikte başlayabilir ve temas yoluyla kolayca yayılabilir. Herpes virüsleri ise korneayı etkileyerek daha ciddi tablolara yol açabilir.
• Mantar ve parazitler: Daha seyrek görülür; ancak bitkisel materyalle göz yaralanması, kirli suyla temas veya uygun olmayan kontakt lens kullanımı sonrasında gelişebilir. Acanthamoeba keratiti özellikle kontakt lens kullanıcılarında dikkate alınan bir enfeksiyondur.
• Alerjik reaksiyonlar: Polen, ev tozu akarı ve hayvan tüyü enfeksiyon olmadan iltihabi yanıt oluşturabilir. Bu durumda kaşıntı genellikle belirgindir ve çoğu kez iki göz birlikte etkilenir.
• Kontakt lens kullanımı: Lensle uyumak, lensleri musluk suyuyla temas ettirmek, bakım solüsyonunu yeniden kullanmak veya lens kabını yeterince temizlememek kornea enfeksiyonu riskini artırır. ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezlerine (CDC) göre kontakt lensle uyumak, göz enfeksiyonu riskini 6–8 kat artırabilir.
• Tahriş ve yaralanma: Toz, duman, kimyasal maddeler, yabancı cisimler ve kornea çizikleri gözde iltihabi tepki başlatabilir. Hasarlı yüzey aynı zamanda mikroorganizmalar için giriş yolu oluşturabilir.
• Göz kuruluğu ve kapak sorunları: Gözyaşı tabakasının yetersizliği, meibomian bez işlev bozukluğu ve blefarit, göz yüzeyinin koruyucu dengesini bozabilir.
• Bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalıklar: Üveit gibi göz içi iltihabı tabloları enfeksiyon olmadan da gelişebilir. Romatizmal hastalıklar, inflamatuvar bağırsak hastalıkları ve bazı bağışıklık sistemi bozuklukları göz içi dokuları etkileyebilir.

Aynı kızarıklık veya akıntı, birbirinden farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Özellikle kontakt lens kullanırken başlayan ağrı, ışık hassasiyeti ya da görme azalması, basit bir yüzey tahrişi kabul edilmemeli; keratit ve göz içi iltihabı açısından oftalmolog tarafından değerlendirilmelidir.

Göz İltihabının Belirtileri Nelerdir?

Göz iltihabının belirtileri kızarıklık, sulanma, çapaklanma, batma, yanma, kaşıntı, ağrı, ışık hassasiyeti ve görmede bulanıklığı içerebilir. Bulgular tek ya da iki gözde görülebilir. Belirtinin niteliği; iltihabın konjonktiva, kornea veya göz içi dokulardan hangisini etkilediğine ve nedenin enfeksiyon ya da alerji olmasına göre değişir.

Gözde iltihap her zaman aynı tabloyu oluşturmaz. Sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Kızarıklık: Gözün beyaz bölümündeki damarların belirginleşmesiyle ortaya çıkar.
• Akıntı ve çapaklanma: Bakteriyel enfeksiyonlarda sarı-yeşil, daha yoğun bir akıntı görülebilir. Kirpikler özellikle sabahları birbirine yapışabilir.
• Sulama: Viral enfeksiyonlar ve kornea tahrişi daha çok berrak, sulu akıntıyla seyreder.
• Kaşıntı: İki gözde birden belirgin kaşıntı ve sulanma, enfeksiyondan çok alerjik bir süreci düşündürebilir.
• Batma veya yabancı cisim hissi: Kişi gözünde kum tanesi varmış gibi hissedebilir.
• Ağrı ve ışık hassasiyeti: Yüzeysel konjonktivitlerde hafif rahatsızlık beklenirken keratit veya göz içi iltihabı daha belirgin ağrı ve fotofobiye neden olabilir.
• Bulanık görme: Gözyaşı ve akıntıya bağlı bulanıklık göz kırpmakla azalabilir. Devam eden görme değişikliği ise kornea ya da göz içi dokuların etkilenmesiyle ilişkili olabilir.
• Göz kapağında şişlik: Enfeksiyonlar, alerji veya göz çevresindeki iltihabi süreçlerle birlikte gelişebilir.

Belirti örüntüsü	Daha sık ilişkilendirilen durum
Yoğun çapaklanma, kirpiklerin yapışması	Bakteriyel konjonktivit
Sulu akıntı, batma, üst solunum yolu yakınmaları	Viral konjonktivit
Belirgin kaşıntı, iki taraflı sulanma	Alerjik konjonktivit
Ağrı, ışık hassasiyeti, görme azalması	Keratit veya göz içi iltihabı
Kontakt lens kullanımıyla başlayan kızarıklık ve ağrı	Kornea enfeksiyonu olasılığı

Viral göz iltihabı çoğu kişide 7–14 gün içinde gerileyebilir; bazı vakalarda belirtiler 2–3 hafta veya daha uzun sürebilir. Bu süreler etkene ve kişinin genel durumuna göre değişir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) göre viral ve bakteriyel konjonktivit belirtileri birbirine benzeyebilir; yalnızca akıntının rengine bakarak kesin ayrım yapılamaz.

Kontakt lens kullananlarda kızarıklık, ağrı veya bulanık görme sıradan bir tahriş gibi değerlendirilmemelidir. Belirtilerin kaynağını ayırt etmek için oftalmolojik muayene gerekir.

Hangi Belirtilerde Acil Değerlendirme Gerekir?

Ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı, belirgin ışık hassasiyeti, travma veya kimyasal madde teması acil değerlendirme gerektirir. Kontakt lens kullananlarda hızla artan kızarıklık, akıntı ve bulanık görme de kornea enfeksiyonuna işaret edebilir. Bu belirtilerde evde tedavi denenmeden aynı gün göz hekimine ya da acil servise başvurulmalıdır.

Gözde kızarıklık her zaman acil bir durumu göstermez. Ancak görmenin etkilenmesi, ağrının şiddetlenmesi veya belirtilerin kısa sürede ilerlemesi; keratit (kornea iltihabı), üveit (göz içi iltihabı) ya da göz içi enfeksiyonlar açısından uyarıcıdır.

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa değerlendirme geciktirilmemelidir:

• Ani başlayan görme azalması, görme alanında karanlık bölge veya belirgin bulanıklık
• Şiddetli ya da giderek artan göz ağrısı
• Işığa bakmakta zorlanma ve yoğun ışık hassasiyeti
• Göz hareketleriyle artan ağrı veya göz çevresinde belirgin şişlik
• Kontakt lens kullanırken ortaya çıkan kızarıklık, batma, akıntı ya da görme azalması
• Kornea üzerinde beyaz veya gri bir leke fark edilmesi
• Ateşle birlikte göz kapağında şişme, gözün öne doğru çıkması ya da hareket kısıtlılığı
• Göze yabancı cisim, kesici-delici cisim veya kimyasal madde teması
• Yakın zamanda geçirilmiş göz içi işleminden sonra gelişen ağrı, kızarıklık veya görme kaybı

Özellikle kontakt lens kullanıcılarında gelişen bakteriyel keratit hızlı ilerleyebilir. Lens hemen çıkarılmalı; yeniden takılmamalı, göze bant uygulanmamalı ve muayene öncesinde rastgele antibiyotikli ya da kortizonlu damla kullanılmamalıdır. Kortizon içeren damlalar bazı enfeksiyonların ağırlaşmasına yol açabilir.

Kimyasal madde göze temas ettiğinde değerlendirmeyi beklemeden yıkama başlatılmalıdır. American Academy of Ophthalmology önerileri doğrultusunda göz, temiz ve ılık suyla en az 20 dakika kesintisiz yıkanmalı; kontakt lens varsa yıkama sırasında çıkarılmalıdır. Maddenin ambalajı mümkünse sağlık kuruluşuna götürülebilir. Gözü ovuşturmak veya başka bir kimyasalla nötralize etmeye çalışmak uygun değildir.

Bebeklerde, bağışıklığı baskılanmış kişilerde ve tek gözü işlevsel olan hastalarda eşik daha düşük tutulur. Göz içi iltihabı veya ciddi kornea enfeksiyonu şüphesinde belirtilerin kendiliğinden geçmesini beklemek, görme açısından kalıcı hasar riskini artırabilir.

Gözde İltihap Nasıl Teşhis Edilir?

Gözde iltihap, göz hastalıkları uzmanının belirtileri sorgulaması ve ayrıntılı göz muayenesiyle teşhis edilir. Görme keskinliği ölçülür; biyomikroskopla göz kapakları, konjonktiva, kornea ve ön kamara incelenir. Bulgulara göre floresein boyama, göz içi basıncı ölçümü, göz dibi muayenesi veya mikrobiyolojik testler uygulanabilir.

Muayenede önce yakınmaların ne zaman başladığı ve tek gözde mi, iki gözde mi bulunduğu değerlendirilir. Akıntının rengi ve kıvamı; ağrı, ışık hassasiyeti, görme azalması ve kontakt lens kullanımı özellikle sorgulanır. Yakın zamanda geçirilen enfeksiyonlar, travma, cerrahi, kullanılan göz damlaları ve bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar da tanısal açıdan önem taşır.

Değerlendirme genellikle şu aşamaları içerir:

• Görme keskinliği testi: Her göz ayrı ayrı ölçülür. Standart Snellen eşeli çoğunlukla 6 metre mesafeden uygulanır. Görmenin azalması, yüzeysel konjonktivit dışında kornea veya göz içi iltihabı olasılığını düşündürebilir.
• Biyomikroskop muayenesi: Yarık lamba adı verilen mikroskopla göz yüzeyi ve gözün ön bölümü büyütülerek incelenir. Kızarıklığın dağılımı, akıntı, korneada bulanıklık ve ön kamaradaki iltihap hücreleri araştırılır.
• Floresein boyama: Kornea yüzeyine damlatılan boya, mavi ışık altında çizik, epitel kaybı veya keratit odağının görülmesini sağlar. Bu değerlendirme, özellikle ağrı ve kontakt lens öyküsü bulunan kişilerde önem taşır.
• Göz içi basıncı ve göz dibi muayenesi: Üveit ya da daha derin göz içi iltihabı şüphesinde basınç ölçülebilir; göz bebeği damlayla genişletilerek retina ve vitreus değerlendirilebilir.
• Örnekleme testleri: Ağır, tekrarlayan, tedaviye yanıt vermeyen veya alışılmadık görünümlü enfeksiyonlarda sürüntü ya da kornea kazıntısı alınabilir. Kültür, mikroskobik inceleme ve gerektiğinde PCR testi etkenin belirlenmesine yardımcı olur.

Muayene bulgusu	Düşündürebileceği durum
Yoğun çapaklanma ve yüzeysel kızarıklık	Bakteriyel konjonktivit
Sulu akıntı ve iki göze yayılım	Viral konjonktivit
Kornea boyanması, ağrı ve ışık hassasiyeti	Keratit
Ön kamarada iltihap hücreleri	Üveit
Görme kaybı ve göz içinde yoğun iltihap	Endoftalmi gibi ciddi göz içi enfeksiyonlar

Tek bir belirti, göz iltihabının nedenini kesinleştirmez. Özellikle kontakt lens kullananlarda ağrı, korneada beyaz leke veya görme azalması varsa aynı gün göz hastalıkları değerlendirmesi gerekir. Tanı, muayene bulguları ile gerekli testlerin birlikte yorumlanmasına dayanır.

Göz İltihabı Nasıl Tedavi Edilir?

Göz iltihabı, nedenine ve etkilenen göz dokusuna göre tedavi edilir. Bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik, alerjik durumlarda antihistaminik, bazı viral enfeksiyonlarda antiviral ilaçlar değerlendirilebilir. Keratit veya göz içi iltihabı gibi ciddi tablolarda ise hızlı oftalmolojik değerlendirme gerekir; rastgele damla kullanımı hastalığın ilerlemesine ya da bulguların maskelenmesine yol açabilir.

Tedavi planı; kızarıklık, ağrı ve akıntının görünümünden çok, muayenede belirlenen etkene dayanır:

İltihabın nedeni veya yeri	Değerlendirilebilecek yaklaşım
Bakteriyel konjonktivit	Uygun görülen hastalarda antibiyotikli göz damlası veya pomad
Viral konjonktivit	Soğuk kompres, koruyucu içermeyen suni gözyaşı ve hijyen önlemleri; belirli virüslerde antiviral tedavi
Alerjik konjonktivit	Alerjen temasının azaltılması, antihistaminik veya mast hücresi dengeleyici damlalar
Keratit	Etkene göre antibakteriyel, antiviral ya da antifungal tedavi ve yakın takip
Üveit	Nedene bağlı tedavi; oftalmolog gözetiminde iltihap baskılayıcı damlalar veya sistemik ilaçlar
Göz içi enfeksiyonu	Acil değerlendirme; göz içine ilaç uygulanması veya cerrahi girişim gerekebilir

Viral göz iltihabı vakalarının önemli bir bölümü kendiliğinden düzelir. Adenovirüse bağlı konjonktivit çoğunlukla 1–2 hafta içinde gerilese de bazı vakalar daha uzun sürebilir (American Academy of Ophthalmology). Antibiyotikler virüslere karşı etkili değildir; bu nedenle her gözde iltihap tablosunda antibiyotikli damla başlanması doğru değildir.

Tedavi sırasında özellikle şu noktalara dikkat edilir:

• Kontakt lens kullanımı bırakılır; lens, solüsyon ve lens kabı yeniden kullanılmadan önce oftalmoloğun önerisi alınır.
• Damlanın dozu ve kullanım süresi hekim tarafından belirlenir; belirtiler azalınca tedavi kendiliğinden kesilmez.
• Kortizon içeren göz damlaları muayenesiz kullanılmaz. Bu ilaçlar herpes keratiti ve bazı mantar enfeksiyonlarını ağırlaştırabilir.
• Şiddetli ağrı, ışığa hassasiyet, görme azalması veya korneada beyaz leke varsa aynı gün değerlendirme gerekir.
• İki farklı damla kullanılıyorsa ilaçların gözden taşmasını azaltmak için uygulamalar arasında genellikle en az 5 dakika bırakılır.

Göz içi iltihabı veya keratit tedavisinde yakın takip önemlidir; tedaviye yanıt yetersizse mikrobiyolojik inceleme ve yaklaşım değişikliği gerekebilir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Göz İltihabında Evde Bakım Nasıl Olmalıdır?

Göz iltihabında evde bakım; hijyeni korumaya, tahrişi azaltmaya ve enfeksiyonun yayılmasını önlemeye odaklanmalıdır. Eller en az 20 saniye yıkanmalı, göz ovuşturulmamalı ve kontakt lens kullanımına ara verilmelidir. Evde bakım yalnızca destekleyicidir; ağrı, ışık hassasiyeti veya görme değişikliği varsa göz hekimi değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Gözde biriken akıntı, göz kapaklarını zorlamadan temizlenebilir. Bunun için steril gazlı bez ve serum fizyolojik kullanılabilir. Temizlik, gözün iç köşesinden dışa doğru tek hareketle yapılmalı; her geçişte yeni bir bez kullanılmalıdır. İki göz etkilenmişse aynı bezin her iki göze temas ettirilmemesi gerekir.

Evde dikkat edilebilecek başlıca noktalar şunlardır:

• Gözlere dokunmadan ve damla uygulamadan önce eller, ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezlerinin (CDC) el hijyeni önerisine uygun olarak sabun ve suyla en az 20 saniye yıkanmalıdır.
• Havlu, yastık kılıfı, makyaj malzemesi ve göz damlası başka kişilerle paylaşılmamalıdır.
• Bakteriyel veya viral enfeksiyon şüphesinde yastık kılıfı ve yüz havlusu sık değiştirilmelidir.
• Kızarıklık ve kaşıntıda, kapalı göz kapağı üzerine temiz bir bezle uygulanan serin kompres geçici rahatlama sağlayabilir. Bez her kullanımdan sonra yıkanmalı veya yenilenmelidir.
• Çapaklanma belirginse ılık kompres, kuruyan salgının yumuşamasına yardımcı olabilir; çok sıcak uygulamadan kaçınılmalıdır.
• Kontakt lens çıkarılmalı; lens kabı, solüsyon ve kullanılan lenslerin yeniden kullanılıp kullanılamayacağı göz hekimine danışılmalıdır.
• Göz makyajına belirtiler düzelene ve hekim uygun görene kadar ara verilmelidir.

Bitkisel karışımlar, çay poşeti, kolonya veya içeriği belirsiz ürünler göze uygulanmamalıdır. Daha önce açılmış ya da başka bir kişiye ait damlalar kullanılmamalıdır. Özellikle kortizon içeren damlalar bazı enfeksiyonları ağırlaştırabileceğinden hekim önerisi olmadan başlanmamalıdır.

Evde bakım sırasında kızarıklığın hızla artması, şiddetli ağrı, ışığa bakamama, görmede azalma, göz içi iltihabı şüphesi veya kontakt lens kullanıcısında ağrılı kırmızı göz gelişmesi beklemeye uygun değildir. Bu belirtiler keratit gibi korneayı etkileyebilen ciddi enfeksiyonlarla ilişkili olabilir ve aynı gün oftalmolojik değerlendirme gerektirebilir.

Göz İltihabından Korunmak İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?

Göz iltihabından korunmak için el ve kontakt lens hijyenine dikkat edilmeli, gözler kirli ellerle ovuşturulmamalı ve kişisel eşyalar paylaşılmamalıdır. Lensle uyumamak, lensleri yalnızca uygun solüsyonla temizlemek ve kızarıklık, akıntı ya da ağrı başladığında lens kullanımına ara vermek enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı olur.

Göz iltihabı tek bir hastalık değildir. Bakteriyel ve viral enfeksiyonlar hijyen önlemleriyle kısmen engellenebilirken alerjik, bağışıklık sistemiyle ilişkili veya göz içi iltihabı her zaman önlenemeyebilir. Korunmada şu alışkanlıklar önem taşır:

• Göze dokunmadan, lens takmadan veya çıkarmadan önce eller sabunla en az 20 saniye yıkanmalı ve temiz bir havluyla kurulanmalıdır. Bu süre, ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezlerinin (CDC) el hijyeni önerisiyle uyumludur.
• Havlu, yastık kılıfı, göz makyajı, makyaj fırçası ve lens kabı başkalarıyla paylaşılmamalıdır. Enfeksiyon sırasında kullanılan göz makyajı ürünlerinin yeniden kullanımı da bulaşmaya yol açabilir.
• Kontakt lens musluk suyu, tükürük veya daha önce kullanılmış solüsyonla temas ettirilmemelidir. Her temizlikte taze lens solüsyonu kullanılmalı; lens kabı üretici ve göz hekimi önerilerine göre yenilenmelidir.
• Lensle uyunmamalıdır; yalnızca bu kullanım için onaylanmış lenslerde bile hekim önerisi esas alınmalıdır. CDC verilerine göre kontakt lensle uyumak, mikrobiyal keratit olarak adlandırılan ciddi kornea enfeksiyonu riskini 6–8 kat artırabilir.
• Yüzme veya duş sırasında kontakt lens kullanılmamalıdır. Su kaynaklı mikroorganizmalar, özellikle kornea yüzeyi zedelenmişse keratit gelişimine zemin hazırlayabilir.
• Duman, yoğun toz ve kimyasal buhar bulunan ortamlarda koruyucu gözlük kullanılmalıdır. Kimyasal madde göze temas ederse göz gecikmeden bol temiz suyla yıkanmalı ve tıbbi değerlendirme alınmalıdır.
• Gözde kızarıklık, akıntı, ışık hassasiyeti, görmede azalma veya ağrı varken kontakt lens takılmamalı; başkasına ait ya da daha önce reçete edilmiş göz damlaları kullanılmamalıdır.

Kontakt lens kullananlarda ağrıyla birlikte kızarıklık, bulanık görme veya belirgin ışık hassasiyeti gelişmesi sıradan bir tahriş olarak değerlendirilmemelidir. Bu bulgular korneayı etkileyen ciddi enfeksiyonlarla ilişkili olabileceğinden aynı gün göz hekimi değerlendirmesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Gözümde iltihap varsa ne yapmalıyım?
Kontakt lens kullanmayı bırakın, gözünüzü ovuşturmayın ve bir göz hekimine başvurun. Şiddetli ağrı, görmede azalma, belirgin ışık hassasiyeti veya göz içi iltihabı şüphesi varsa aynı gün değerlendirme gerekir. Akıntı bulaşıcı bir enfeksiyondan kaynaklanabileceği için el hijyenine dikkat edin ve havlu gibi kişisel eşyaları paylaşmayın.

Göz iltihabı için evde neler yapılabilir?
Evde uygulanabilecek yöntemler yalnızca belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir; enfeksiyonun nedenine yönelik tedavinin yerini tutmaz. Temiz bir bezle soğuk kompres uygulanabilir, göz çevresindeki akıntı kaynatılıp soğutulmuş suyla nazikçe temizlenebilir. Çay, bitkisel ürün, kolonya veya doktor önerisi olmadan ilaç kullanmak gözde tahrişe ve tedavinin gecikmesine yol açabilir.

İltihaplı gözü rahatlatmak için ne yapılabilir?
Gözü dinlendirmek, ovuşturmamak ve uygun bir soğuk kompres uygulamak kızarıklık ile rahatsızlığı azaltabilir. Kontakt lens ve göz makyajına belirtiler düzelene, ayrıca göz hekimi yeniden kullanıma izin verene kadar ara verilmelidir. Ağrı, ışık hassasiyeti veya görme değişikliği varsa yalnızca evde bakım ile beklenmemelidir.

Göz iltihabında hangi damla kullanılmalıdır?
Kullanılacak damla, göz iltihabının bakteriyel, viral, alerjik veya başka bir nedene bağlı olmasına göre göz hekimi tarafından belirlenir. Antibiyotikli damlalar her enfeksiyonda etkili değildir; kortizon içeren damlalar ise hekim kontrolü olmadan kullanıldığında bazı enfeksiyonları ağırlaştırabilir. Daha önce açılmış ya da başka bir kişiye ait göz damlası kullanılmamalıdır.

Gözdeki iltihap kaç günde iyileşir?
İyileşme süresi iltihabın nedenine, gözün etkilenen bölümüne ve uygulanan tedaviye göre değişir. Bazı yüzeysel enfeksiyonlar birkaç gün içinde hafiflerken keratit (kornea iltihabı) veya göz içi iltihabı daha uzun süreli takip gerektirebilir. Belirtiler kötüleşiyorsa ya da beklenen sürede azalmıyorsa yeniden göz hekimi değerlendirmesi gerekir.

Göz iltihabı görme kaybına yol açabilir mi?
Evet, özellikle korneayı etkileyen keratit ve göz içi iltihabı zamanında değerlendirilmediğinde kalıcı görme kaybına yol açabilir. Ancak her göz iltihabı körlükle sonuçlanmaz; risk, iltihabın türüne ve şiddetine bağlıdır. Görmede azalma, şiddetli ağrı, yoğun ışık hassasiyeti veya kontakt lens kullanımıyla başlayan yakınmalar acil değerlendirilmelidir.

Göz iltihabı başkalarına bulaşır mı?
Bazı viral ve bakteriyel göz enfeksiyonları bulaşıcıdır; alerjik göz iltihabı ise bulaşmaz. Bulaşma riskini azaltmak için eller sık yıkanmalı, göze dokunulmamalı ve havlu, yastık kılıfı, makyaj ürünü veya kontakt lens malzemeleri paylaşılmamalıdır. Kesin neden yalnızca belirtilere bakılarak belirlenemeyeceğinden göz hekimi muayenesi gerekir.