Prof. Dr. Efekan Coşkunseven ve Topolazer Tecrübeleri

Özet: Topolazer, kornea topografisinden elde edilen verilerle lazer planlamasının kornea yüzeyine göre düzenlendiği bir excimer lazer yöntemidir. Düzensiz astigmatizma ve bazı kornea yüzeyi düzensizliklerinde değerlendirilebilir. Keratokonusta korneal çapraz bağlama (CXL) ile birlikte uygulanması, yalnızca seçilmiş hastalar için düşünülebilen bir yaklaşımdır. Uygunluk, beklenen yararlar ve riskler ayrıntılı göz muayenesiyle kişiye özel olarak değerlendirilir.

Topografi rehberli lazer (Topolazer), korneanın şekil ve eğrilik verilerini tedavi planına aktaran bir excimer lazer uygulamasıdır. Korneal çapraz bağlama (CXL) ise keratokonusta zayıflayan kornea dokusunun biyomekanik dayanıklılığını desteklemeyi amaçlayan girişimsel bir işlemdir.

Keratokonus, korneanın incelerek öne doğru bombeleşmesi ve optik yüzeyin düzensizleşmesiyle ilerleyebilen bir kornea hastalığıdır. Tedavide yalnızca kırma kusuru değil; hastalığın ilerleme durumu, kornea kalınlığı, düzensiz astigmatizma ve görme işlevi birlikte değerlendirilir. Topolazer ile CXL’nin birlikte uygulanması her hasta için uygun değildir ve belirli bir sonucu garanti etmez.

Sayfa İçindekiler

Bu sayfadaki bölümler, topografi rehberli lazerin çalışma mantığını, kornea yüzeyine etkisini, keratokonusta CXL ile neden birlikte değerlendirilebildiğini ve aday seçiminde incelenen başlıca unsurları açıklar. Ayrıca Türkiye’deki klinik gelişimin genel çerçevesi ile hastaların işlem öncesinde ve sonrasında merak edebileceği sorular ele alınır.

• Topografi Rehberli Lazer (Topolazer) Nedir ve Nasıl Çalışır?
• Topolazer Tedavisi Kornea Yüzeyindeki Düzensizlikleri Nasıl Giderir?
• Keratokonusta Topolazer ve Çapraz Bağlama (CXL) Kombinasyon Mantığı
• Topografi Rehberli Excimer Lazer Tedavisine Kimler Uygun Adaydır?
• Türkiye’de Topolazer Uygulamalarının Tarihçesi ve Klinik Gelişimi
• Sık Sorulan Sorular

Topografi Rehberli Lazer (Topolazer) Nedir ve Nasıl Çalışır?

Topografi rehberli lazer, kornea yüzeyinin eğrilik ve yükseklik haritalarını excimer lazer planlamasında kullanan bir yöntemdir. Amaç, yalnızca gözlük numarasını ele almak yerine korneadaki optik düzensizlikleri de değerlendirmektir. Uygulamanın kapsamı, kullanılan cihazın özelliklerine, ölçümlerin güvenilirliğine ve kişinin kornea yapısına göre belirlenir.

Kornea topografisi, gözün ön kısmındaki saydam tabakanın yüzey biçimini gösterir. Haritalarda korneanın daha dik, daha düz veya asimetrik alanları incelenebilir. Bu veriler, klinik muayene ve refraksiyon ölçümüyle birlikte değerlendirilerek lazerin hangi bölgelere ne şekilde uygulanacağı planlanır.

Topografi rehberli planlama genel olarak şu aşamalardan oluşur:

• Dijital haritalama: Kornea yüzeyinin eğrilik ve yükseklik haritaları oluşturulur. Ölçüm kalitesi; gözyaşı filmi, göz kırpma, cihaz hizası ve hastanın ölçüm sırasında sabit bakabilmesi gibi etkenlerden etkilenebilir.
• Ölçümlerin doğrulanması: Tek bir haritaya dayanmak yerine ölçümlerin tekrarlanabilirliği kontrol edilir. Birbiriyle uyumlu olmayan haritalar varsa planlama ertelenebilir veya ölçümler yenilenebilir.
• Tedavi profilinin hazırlanması: Topografi verileri; gözlük numarası, kornea kalınlığı ve optik bölge planıyla birlikte değerlendirilir.
• Excimer lazer uygulaması: Lazer, kornea stromasından kontrollü biçimde doku uzaklaştırarak yüzeyin göreli biçimini yeniden düzenlemeyi amaçlar.
• İyileşmenin izlenmesi: Epitel iyileşmesi, kornea saydamlığı, görme değişimi ve topografik bulgular takip edilir.

Standart refraktif planlama ile topografi rehberli planlama birbirini bütünüyle dışlayan yöntemler değildir. Kullanılan platforma göre refraksiyon, kornea topografisi ve başka optik ölçümler aynı tedavi planında birlikte değerlendirilebilir.

Topolazer bütün yüzey düzensizliklerini ortadan kaldırmaz ve gözlük ya da kontakt lens gereksiniminin sona ereceğini garanti etmez. Ölçümlerin tedaviye uygun bulunmaması, korneanın ince veya biyomekanik açıdan riskli olması ya da beklenen doku tüketiminin güvenli görülmemesi halinde lazer önerilmeyecektir.

İşleme bağlı enfeksiyon, korneal haze (korneada bulanıklık), epitel iyileşmesinde gecikme, kuruluk, ışık saçılması, kamaşma, harelenme, optik aberasyonlarda artış ve görme düzeyinde azalma gibi riskler bulunabilir. Ek tedavi gereksinimi ve kornea düzensizliğinin yeniden ortaya çıkması da mümkündür. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.

Topolazer Tedavisi Kornea Yüzeyindeki Düzensizlikleri Nasıl Giderir?

Topolazer, korneaya doku ekleyerek çukur alanları yükseltmez. Excimer lazer, planlanan bölgelerden kontrollü doku uzaklaştırarak kornea yüzeyinin göreli eğrilik ilişkisini yeniden düzenlemeyi hedefler. Böylece ışığın göz içinde daha düzenli odaklanması amaçlanır; elde edilebilecek değişim düzensizliğin türüne, derinliğine ve güvenle uzaklaştırılabilecek doku miktarına bağlıdır.

Kornea, gözün kırma gücünde önemli rol oynayan saydam bir dokudur. Yüzeydeki asimetri arttığında ışınlar retina üzerinde tek bir odakta toplanamayabilir. Bunun sonucunda gölgeli görme, görüntüde uzama, gece ışıklarında dağılma veya gözlükle tam düzeltilemeyen bulanıklık görülebilir.

Topografi rehberli uygulamada mekanizma şu şekilde işler:

• Düzensizliğin tanımlanması: Kornea haritalarındaki diklik, yükseklik ve asimetri dağılımı incelenir.
• Optik hedefin belirlenmesi: Plan, korneayı teorik olarak kusursuz bir şekle dönüştürmekten çok klinik açıdan anlamlı düzensizliği azaltmaya yöneliktir.
• Doku sınırlarının hesaplanması: Ablasyonun derinliği tek bir sabit mikron eşiğine göre belirlenmez. Kornea kalınlığı, epitel durumu, tedavi alanı, topografik yapı ve planlanan CXL protokolü birlikte dikkate alınır.
• Göreli yüzey düzenlemesi: Daha dik alanlardan kontrollü doku uzaklaştırılması, çevre alanlarla olan eğrilik farkını değiştirebilir. Lazerin düz alanları doğrudan dikleştirmesi veya korneaya doku eklemesi söz konusu değildir.
• İyileşme yanıtı: Epitelin yeniden oluşması ve korneanın biyolojik iyileşme biçimi, işlem sonrası optik sonucu etkileyebilir.

Keratokonusta amaç çoğu zaman gözlük numarasının tamamını ortadan kaldırmak değildir. Daha sınırlı bir yüzey düzenlemesiyle korneal asimetriyi azaltmak ve gözlük ya da kontakt lensle elde edilen görmenin niteliğini desteklemek hedeflenebilir. Hedef ile güvenli doku korunumu arasında denge kurulması gerekir.

Topografi rehberli lazer; enfeksiyon, korneal haze, gecikmiş epitel iyileşmesi, kuruluk, kamaşma, harelenme, görme azalması veya optik düzensizlikte artış riski taşıyabilir. İstenen yüzey değişikliği her hastada elde edilemeyebilir. Keratokonusun yeniden ilerlemesi de mümkün olduğundan düzenli klinik takip önemlidir.

Keratokonusta Topolazer ve Çapraz Bağlama (CXL) Kombinasyon Mantığı

Keratokonusta Topolazer ve CXL farklı hedeflere sahip iki işlemdir. Topolazer kornea yüzeyindeki belirli optik düzensizlikleri azaltmayı amaçlarken CXL, korneanın biyomekanik dayanıklılığını destekleyerek ilerlemeyi sınırlandırmayı hedefler. Bu kombinasyon tüm keratokonus hastaları için yerleşik veya zorunlu bir standart değildir; yalnızca seçilmiş olgularda değerlendirilir.

Keratokonuslu bir korneada yalnızca refraktif lazer uygulanması, zaten incelmiş ve zayıflamış dokudan ilave doku uzaklaştırılmasına neden olabilir. Bu nedenle LASIK/iLASIK veya PRK/NO-TOUCH gibi lazer yöntemleri, keratokonus varlığında sıradan bir gözlükten kurtulma işlemi gibi ele alınamaz. Hangi lazer yaklaşımının önerilmeyeceği, kornea tomografisi ve biyomekanik risk değerlendirmesiyle belirlenir.

Kombine Tedavinin Çalışma Mekanizması

Kombine yaklaşımda işlemlerin rolleri birbirinden ayrıdır:

• Optik yüzey planlaması: Topografi verilerine göre hazırlanan excimer lazer profili, korneadaki belirli asimetrileri azaltmayı hedefler. Tüm kırma kusurunun düzeltilmesi amaçlanmayabilir.
• Doku korunumu: Uzaklaştırılacak doku miktarı için herkese uygulanabilecek tek bir kalınlık eşiği bulunmaz. Epitelin ölçüme dahil olup olmadığı, korneanın en ince noktası, planlanan ablasyon ve kullanılan CXL yöntemi birlikte değerlendirilir.
• Biyomekanik destek: CXL sırasında korneaya riboflavin uygulanır ve belirlenmiş protokole göre ultraviyole A ışığı verilir. Amaç, kornea kolajeni arasındaki bağları güçlendirerek ilerlemeyi sınırlandırmaktır.
• Kişiye özel sıralama: Topolazer ile CXL’nin aynı seansta mı yoksa farklı zamanlarda mı uygulanacağı; hastalığın ilerleme durumu, kornea yapısı ve hekimin kullandığı protokole göre belirlenir.
• Takip: Tedaviden sonra kornea topografisi, görme düzeyi, saydamlık ve hastalığın ilerleme bulguları izlenir.

Tek Başına CXL ve Kombine Tedavi Karşılaştırması

Kombine uygulamayla ilgili uzun dönemli çalışmalar, belirli hasta gruplarını ve belirli protokolleri değerlendirmektedir. Bu sonuçlar bütün keratokonus hastalarına genellenemez. Klinik karar; kornea kalınlığı, en ince noktanın konumu, topografik düzensizlik, ilerleme bulguları, görme düzeyi ve beklenen ablasyon miktarı birlikte incelenerek verilmelidir.

CXL hastalığın ilerlemesini kesin olarak durdurmayı garanti etmez. Topolazer de korneayı tamamen düzenli hale getirmeyebilir. Enfeksiyon, korneal haze, gecikmiş epitel kapanması, ışık hassasiyeti, optik aberasyonlarda artış, görme kaybı ve keratokonusun yeniden ilerlemesi olası riskler arasındadır. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.

Topografi Rehberli Excimer Lazer Tedavisine Kimler Uygun Adaydır?

Topografi rehberli excimer lazer için uygunluk yalnızca kornea kalınlığına veya gözlük numarasına bakılarak belirlenmez. Kornea topografisi ve tomografisi, epitel yapısı, hastalığın ilerleyip ilerlemediği, beklenen doku tüketimi ve kişinin görsel gereksinimleri birlikte incelenir. Keratokonuslu her hasta ya da düzensiz korneası bulunan herkes bu tedaviye uygun değildir.

Topografi rehberli planlama şu durumlarda klinik değerlendirmeye alınabilir:

• Gözlükle tam düzeltilemeyen düzensiz astigmatizma bulunması
• Keratokonusa bağlı korneal asimetrinin görme işlevini etkilemesi
• Daha önceki kornea cerrahisi sonrasında yüzey düzensizliği gelişmesi
• Kornea skarı veya desantralize optik alan gibi yapısal değişikliklerin bulunması
• Tekrarlanan topografi ölçümlerinin güvenilir ve birbiriyle uyumlu olması
• Planlanan ablasyon sonrasında kornea bütünlüğünün korunabileceğinin hesaplanması
• Keratokonus ilerlemesinin ve CXL gereksiniminin ayrıca değerlendirilmiş olması

Aşağıdaki durumlarda lazer önerilmeyecektir veya plan ertelenebilecektir:

• Güvenli olmadığı düşünülen kornea inceliği veya biyomekanik zayıflık
• Güvenilir biçimde tekrarlanamayan topografi ölçümleri
• Aktif göz yüzeyi hastalığı, enfeksiyon veya belirgin epitel sorunu
• Planlanan doku uzaklaştırmasının kornea bütünlüğünü riske atması
• Kontrol altında olmayan sistemik ya da oküler hastalıklar
• Gerçekçi olmayan sonuç beklentisi
• Hekimin tedavinin olası yararının risklerinden fazla olmadığı kanaatine varması

Kornea kalınlığı için bütün cihazlara, ölçüm yöntemlerine ve protokollere uygulanabilecek tek bir sayı vermek doğru değildir. Ölçümün epitel dahil veya epitel çıkarıldıktan sonra yapılması sonucu değiştirir. Ayrıca yalnızca başlangıç kalınlığı değil; ablasyon derinliği, en ince nokta, tedavi çapı ve işlem sonrasında kalması beklenen doku birlikte hesaplanır.

Uygun adaylarda dahi enfeksiyon, korneal haze, epitel iyileşmesinde gecikme, göz kuruluğu, ışık saçılması, gece görüş yakınmaları, optik aberasyonlarda artış veya görme kaybı gelişebilir. İkinci bir işleme ihtiyaç duyulabilir ve hedeflenen görme düzeyine ulaşılamayabilir. Bu riskler işlem öncesinde göz hekimiyle değerlendirilmelidir.

Türkiye’de Topolazer Uygulamalarının Tarihçesi ve Klinik Gelişimi

Türkiye’de topografi rehberli excimer lazer uygulamaları, kornea görüntüleme sistemleri ile lazer planlama yazılımlarının klinik kullanıma girmesiyle gelişmiştir. Bununla birlikte bir uygulamanın ülkede “ilk” kez kim tarafından veya hangi tarihte yapıldığı, doğrulanabilir kurumsal kayıtlar olmadan belirtilmemelidir. Klinik gelişim, kişisel öncülük iddiaları yerine yöntemlerin değişimi üzerinden açıklanabilir.

Kornea cerrahisindeki gelişim yalnızca lazer cihazlarıyla sınırlı değildir. Kornea topografisi, tomografi, pakimetri (kornea kalınlığı ölçümü), epitel haritalama ve aberometri gibi incelemelerin birlikte kullanılması hasta seçiminde daha ayrıntılı değerlendirme yapılabilmesini sağlamıştır.

Türkiye’deki klinik kullanımın genel gelişim başlıkları şöyle özetlenebilir:

• Kornea haritalamasının klinik kullanıma katılması: Kornea eğriliğinin yalnızca merkezi ölçümlerle değil, yüzeyin farklı bölgelerini gösteren haritalarla incelenmesi yaygınlaşmıştır.
• CXL uygulamalarının gelişmesi: Keratokonus yönetiminde biyomekanik stabilizasyon hedefi tedavi planlamasının ayrı bir bileşeni haline gelmiştir.
• Kombine protokollerin araştırılması: Topografi rehberli yüzey ablasyonu ile CXL’nin aynı veya farklı seanslarda uygulanması, belirli hasta gruplarında bilimsel çalışmalara konu olmuştur.
• Ölçüm sistemlerinin entegrasyonu: Topografi, tomografi ve lazer platformları arasındaki veri aktarımı gelişmiş; ölçümlerin doğrulanması ve tedavi profillerinin kişiye göre hesaplanması önem kazanmıştır.
• Uzun dönem takibin öne çıkması: İşlem sonrası yalnızca görme düzeyi değil, kornea şekli ve keratokonusun ilerleme bulguları da takip edilmektedir.

Athens Protokolü olarak adlandırılan kombine yaklaşım üzerine yayımlanmış uzun dönemli bir çalışma bulunmaktadır. Ancak çalışma sonuçları belirli hasta seçimi, uygulama tekniği ve takip koşullarıyla ilişkilidir. Bu nedenle Topolazer ile CXL kombinasyonunun bütün keratokonus olgularında güvenilir bir klinik standart olduğu sonucuna varılamaz.

Bilimsel yayınlarda bir yöntemin incelenmiş olması, her hasta için uygun veya risksiz olduğu anlamına gelmez. Kullanılan cihaz, ablasyon profili, CXL protokolü ve takip yaklaşımı merkezler arasında değişebilir. Ayrıca enfeksiyon, korneal haze, gecikmiş epitel iyileşmesi, aberasyon artışı, görme azalması ve hastalığın yeniden ilerlemesi gibi riskler söz konusudur.

Topografi rehberli lazerin uygunluğu ayrıntılı göz muayenesi, tekrarlanan kornea haritaları ve kişiye özel doku hesabıyla belirlenir. Tedavinin görmeyi artıracağı, gözlük ihtiyacını ortadan kaldıracağı veya keratokonusu kesin olarak durduracağı garanti edilemez.

Sık Sorulan Sorular

Topolazer ve CXL hakkında sık sorulan sorular çoğunlukla işlemlerin birlikte uygulanması, ağrı ve iyileşme beklentisi ile gözlük gereksinimi üzerinde yoğunlaşır. Yanıtlar kullanılan protokole ve kişinin kornea yapısına göre değişebilir. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme niteliğindedir; kişisel tedavi kararı göz muayenesi sonrasında verilir.

Topolazer tedavisi keratokonus hastalarında tek başına uygulanabilir mi?

Topolazer, ilerleyici veya biyomekanik açıdan zayıf keratokonusta sıradan bir refraktif lazer işlemi olarak tek başına ele alınmaz. CXL gereksinimi ayrıca değerlendirilir. Bazı stabil ve seçilmiş kornealarda farklı yaklaşımlar düşünülebilse de karar; tekrarlanan topografi, tomografi, kornea kalınlığı ve beklenen doku tüketimine göre göz hekimi tarafından verilir.

Topografi rehberli lazer ile çapraz bağlama (CXL) aynı seansta yapılabilir mi?

Uygun bulunan bazı hastalarda iki işlem aynı seansta uygulanabilir; bazı hastalarda ise farklı zamanlama veya yalnızca CXL tercih edilebilir. Aynı seansta uygulama bütün keratokonus hastaları için standart değildir. Kornea yapısı, hastalığın ilerleme durumu, epitel yaklaşımı ve kullanılacak protokol birlikte değerlendirilmelidir.

Topolazer işlemi sırasında veya sonrasında ağrı hissedilir mi?

İşlem sırasında hekim tarafından uygulanan damla anestezisi rahatsızlığı azaltmayı amaçlar; buna rağmen hiçbir hastada ağrı olmayacağı söylenemez. İşlem sonrasında epitel iyileşirken batma, yanma, sulanma, ışık hassasiyeti veya ağrı gelişebilir. Rahatsızlığın süresi ve şiddeti kişiden kişiye değişir. Hasta evde topikal anestezik damla kullanmamalı; yalnızca hekim tarafından reçete edilen ilaçları belirtilen şekilde uygulamalıdır.

Topografi rehberli excimer lazer sonrasında iyileşme ne kadar sürer?

İyileşme süresi uygulanan yüzey tedavisine, epitel yaklaşımına, CXL yapılıp yapılmamasına ve kişinin biyolojik iyileşme yanıtına bağlıdır. İlk yüzey iyileşmesi ile görmenin netleşmesi aynı süreç değildir; görme bir süre dalgalanabilir. Gecikmiş epitel iyileşmesi veya korneal haze gelişirse takip ve tedavi süresi uzayabilir.

Tedavi sonrasında gözlük veya kontakt lens ihtiyacı tamamen ortadan kalkar mı?

Hayır, gözlük veya kontakt lens gereksiniminin tamamen ortadan kalkacağı garanti edilemez. Keratokonusta öncelikli hedef kornea düzensizliğini azaltmak ve hastalığın ilerlemesini sınırlamaktır. İşlem sonrasında gözlük, yumuşak lens, sert gaz geçirgen lens veya skleral lens kullanımı gerekebilir. Görsel sonuç korneanın başlangıç yapısına ve iyileşme yanıtına göre değişir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Enfeksiyon, korneal haze, gecikmiş epitel iyileşmesi, göz kuruluğu, optik aberasyonlarda artış, görme kaybı ve hastalığın yeniden ilerlemesi gibi riskler bulunabilir.

Bu sayfa yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve kişisel tedavi önerisinin yerine geçmez. Değerlendirme ve tedavi kararı için göz hekimi muayenesi önerilir.

Son Güncelleme: 07.07.2026 | Tıbbi İnceleyen ve Editör: Prof. Dr. Efekan Coşkunseven

Editör İletişimi: Editöre, efekancoskunseven.com üzerindeki kurumsal iletişim kanalları aracılığıyla ulaşılabilir.

Kaynakça

• Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik
• Athens Protokolü uzun dönemli çalışma kaydı
• FDA ürün güvenlik bilgisi