Excimer Lazer Göz Ameliyatı

Excimer lazer, korneanın kırma gücünü değiştirmek amacıyla ultraviyole ışık kullanan bir lazer teknolojisidir. Tek başına ameliyat yöntemi değildir; LASIK, iLASIK ve PRK gibi yöntemlerde korneanın yeniden şekillendirildiği aşamada kullanılır. Uygun teknoloji ve yöntem, ayrıntılı göz muayenesinden sonra kişiye göre belirlenir.

Excimer Lazer Nedir?

Excimer lazer, korneadan önceden planlanan miktarda dokuyu mikron seviyesinde ve ısı oluşturmadan uzaklaştıran bir teknolojidir. Fotoablasyon adı verilen bu işlem, ışığın göz içindeki odaklanmasını düzenlemek için kornea eğriliğini değiştirir. Böylece uygun hastalarda miyopi, hipermetropi veya astigmatın düzeltilmesi amaçlanır.

Excimer lazerin kullandığı ultraviyole ışık, kornea dokusundaki moleküler bağları kontrollü biçimde ayırır. Doku, çevreyi ısıtarak kesen bir mekanizma yerine planlanan optik profile uygun olarak katmanlar hâlinde uzaklaştırılır.

Uygulamanın kapsamı yalnızca göz numarasına bağlı değildir. Kornea yapısı, göz yüzeyinin durumu, göz bebeği çapı ve kırma kusurunun kararlılığı da planlamayı etkiler. Bu nedenle aynı göz numarasına sahip iki kişi için farklı yöntemler veya farklı tedavi profilleri değerlendirilebilir.

Excimer Lazer Bir Ameliyat Yöntemi midir?

Excimer lazer bir ameliyat adı değil, korneayı şekillendiren teknolojidir. Hastaların “excimer lazer ameliyatı” olarak tanımladığı işlem çoğu zaman LASIK, iLASIK veya PRK yöntemlerinden biridir. Bu yöntemler korneaya erişim biçimleri bakımından ayrılır; excimer lazer ise gerekli görüldüğünde şekillendirme aşamasını gerçekleştirir.

• LASIK ve iLASIK uygulamalarında korneada oluşturulan kapak kaldırıldıktan sonra excimer lazer uygulanır.
• PRK yönteminde şekillendirme, korneanın yüzey tabakası kaldırıldıktan sonra yapılır.
• Topografi rehberli uygulamalarda excimer profili kornea yüzey haritasındaki verilere göre planlanabilir.
• Femtosaniye lazer, LASIK yöntemindeki kornea kapağının hazırlanmasında kullanılabilir; korneanın numaraya göre şekillendirilmesi excimer lazerle yapılır.
• SMILE yönteminde excimer lazer kullanılmaz; kornea içinde femtosaniye lazerle oluşturulan doku parçası küçük bir kesiden çıkarılır.

Bu ayrım, teknolojinin olası yararlarını, sınırlılıklarını ve iyileşme sürecini doğru değerlendirmek açısından önemlidir. Genel yöntem seçimi lazer refraktif cerrahi kapsamında ele alınır.

Teknoloji Nasıl Çalışır?

Excimer lazer, fotoablasyon yoluyla korneanın belirlenmiş bölgelerinden kontrollü miktarda doku uzaklaştırır. Bilgisayar ortamında hazırlanan profil, ışığın retina üzerine daha uygun biçimde odaklanmasını hedefler. Uygulama sırasında göz hareketlerini izleyen takip sistemleri, lazer atımlarının planlanan kornea bölgelerine yönlendirilmesine yardımcı olur.

Planlama şu veri türlerinden yararlanabilir:

• Gözlük numarası ve ayrıntılı kırma kusuru ölçümleri
• Kornea topografisi ve tomografisi
• Kornea kalınlığı ve eğrilik özellikleri
• Göz bebeği çapı
• Wavefront değerlendirmesiyle belirlenen optik düzensizlikler
• Gözün görme ekseni ve takip sistemiyle ilişkili referans noktaları

Kişiye özel planlama, her hastaya mutlaka aynı yaklaşımın uygulanacağı anlamına gelmez. Topografi veya wavefront verilerinin tedaviye nasıl aktarılacağı, gözün yapısına ve seçilen yönteme göre göz hekimi tarafından değerlendirilir.

Hangi Kırma Kusurlarında Kullanılır?

Excimer lazer; miyopi (uzağı net görememe), hipermetropi (yakını görememe) ve astigmatın uygun olgularda düzeltilmesi amacıyla kullanılabilir. Kornea şekli, kırma kusurunun türüne göre farklı bir profille düzenlenir. Bununla birlikte yalnızca göz numarası, kişinin uygulamaya uygun olduğunu göstermek için yeterli değildir.

• Miyopide korneanın merkezi eğriliğinin azaltılması hedeflenir.
• Hipermetropide korneanın çevresel bölgeleri düzenlenerek merkez eğriliğinin artırılması amaçlanır.
• Astigmatta farklı eksenlerdeki eşit olmayan kırıcılık dengelenmeye çalışılır.

Tedavi edilebilecek numara aralığı için herkese uygulanabilecek tek bir sınır bulunmaz. Kornea kalınlığı, korneadan uzaklaştırılması planlanan doku miktarı, optik bölge ve korneanın biyomekanik özellikleri birlikte değerlendirilir.

Kimler İçin Uygun Olmayabilir?

Excimer lazer, her kırma kusuru bulunan kişi için uygun olmayabilir. Keratokonus veya ilerleyici kornea hastalığı şüphesi, yetersiz kornea kalınlığı, değişmeye devam eden göz numarası ve aktif göz yüzeyi hastalıkları uygulamanın ertelenmesine ya da başka seçeneklerin değerlendirilmesine neden olabilir. Karar yalnızca muayene sonrasında verilebilir.

Uygunluğu etkileyebilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Keratokonus veya korneada ilerleyici incelme ve dikleşme bulguları
• Planlanan şekillendirme için yetersiz kornea kalınlığı
• Yakın dönemde değişiklik gösteren gözlük numarası
• Aktif göz kuruluğu veya göz yüzeyi iltihabı
• Kornea enfeksiyonu ya da iyileşmeyi etkileyebilecek kornea hastalığı
• Beklentiler ile uygulanabilecek düzeltmenin uyumlu olmaması

Genel uygunluk ölçütleri lazer göz ameliyatının kimlere uygulanabileceğini açıklayan sayfada ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Uygunluk Nasıl Değerlendirilir?

Excimer lazer uygunluğu, göz numarasını belirleyen standart muayeneden daha kapsamlı bir değerlendirme gerektirir. Kornea topografisi ve tomografisi, kalınlık ölçümü, gözyaşı ve göz yüzeyi incelemesi, göz bebeği çapı ve numara kararlılığı birlikte değerlendirilir. Bulgular, uygulanabilecek yöntemi ve planlanan şekillendirme profilini etkiler.

Değerlendirme kapsamında genellikle şu başlıklar incelenir:

1. Kırma kusurunun türü ve derecesi belirlenir.
2. Eski muayene kayıtlarıyla numara değişimi değerlendirilir.
3. Kornea yüzeyinin eğrilik haritası çıkarılır.
4. Kornea kalınlığı ve arka yüzey yapısı incelenir.
5. Gözyaşı tabakası ile göz yüzeyinin durumu değerlendirilir.
6. Retina ve gözün diğer yapıları muayene edilir.
7. Meslek, günlük görme gereksinimleri ve beklentiler konuşulur.

Kontakt lens kullanımı kornea yüzeyini geçici olarak etkileyebildiğinden, ölçümlerden önce kullanımın ne zaman bırakılacağı göz hekimi tarafından kişiye göre bildirilir. İşlem öncesinde bilinmesi gerekenler ayrı rehberde açıklanmaktadır.

Uygulama Sırasında Ne Olur?

Excimer lazer uygulaması damla, yani topikal anestezi altında ve günübirlik olarak gerçekleştirilir. Lazerin aktif şekillendirme aşaması genellikle birkaç dakika içinde tamamlanır; hazırlık ve yönteme özgü diğer aşamalar toplam süreyi etkiler. Hasta işlem sırasında bir hedef ışığı görür, cihaz seslerini duyabilir ve göz çevresinde basınç hissedebilir.

Gözün istemsiz küçük hareketleri bilgisayarlı takip sistemleriyle izlenir. Bu sistemler gözün konumunu takip ederek lazer atımlarının planla uyumlu sürdürülmesine yardımcı olur; ancak hiçbir teknoloji işlemi tüm risklerden arındırmaz.

Uygulama deneyimi seçilen yönteme göre değişir. LASIK veya iLASIK’te kornea kapağı aşaması bulunurken PRK’da yüzey tabakasıyla ilgili farklı bir işlem uygulanır. Hekimin verdiği sabitleme ve bakış talimatlarına uyulması istenir.

İyileşme ve Takip

Excimer lazer sonrasında görmenin netleşme hızı, kullanılan cerrahi yönteme ve göz yüzeyinin iyileşmesine göre değişir. LASIK veya iLASIK ile PRK aynı iyileşme takvimine sahip değildir. Bu nedenle günlük yaşama dönüş ya da net görme için herkese geçerli kesin bir süre taahhüt edilemez.

İlk dönemde batma, sulanma, ışık hassasiyeti, dalgalı görme veya geçici bulanıklık yaşanabilir. Hekimin önerdiği damlaların belirtilen biçimde kullanılması, gözü ovuşturmaktan kaçınılması ve kontrol planına uyulması önemlidir.

Görmenin ne zaman netleşebileceği ve yöntemlere göre iyileşme süreci ilgili rehberlerde daha ayrıntılı anlatılmaktadır.

Riskler ve Sınırlılıklar

Excimer lazerle yapılan işlemler risksiz değildir ve sonuçlar kişiden kişiye değişebilir. Geçici göz kuruluğu, gece ışıklarında parlama veya hale, az ya da fazla düzeltme ve görme kalitesinde dalgalanma görülebilir. Yüzey uygulamalarında korneal haze olarak adlandırılan matlaşma olasılığı ayrıca değerlendirilir.

Diğer olası sınırlılıklar şunlardır:

• Gözlük veya kontakt lens ihtiyacının tamamen ortadan kalkmaması
• Zaman içinde göz numarasında yeniden değişiklik oluşması
• Ek düzeltmenin uygun veya gerekli görülmesi
• Enfeksiyon, iltihap ya da kornea iyileşmesinde sorun gelişmesi
• LASIK türü yöntemlerde kornea kapağıyla ilişkili komplikasyonlar
• Gece görüşü yakınmalarının bir süre devam etmesi

Excimer lazer, yaşla birlikte ortaya çıkabilen presbiyopiyi (yakını odaklama güçlüğü) otomatik olarak önlemez. İlerleyen yıllarda yakın gözlüğü gereksinimi oluşması, uzak görme için yapılan düzeltmeden ayrı değerlendirilmelidir.

Konuyla İlgili Ayrıntılı Sayfalar

Excimer lazer teknolojisini doğru bağlama yerleştirmek için cerrahi yöntemleri, yardımcı teknolojileri ve hasta rehberlerini ayrı ayrı incelemek yararlıdır. Aşağıdaki sayfalar yöntem seçimi, uygunluk değerlendirmesi, işlem öncesi hazırlık ve iyileşme gibi bu sayfanın kapsamı dışında kalan konuları daha ayrıntılı açıklar.

Yöntemler ve teknolojiler

• iLASIK Lazer Göz Ameliyatı — Kornea kapağı ve excimer şekillendirme aşamalarının nasıl uygulandığını açıklar.
• PRK Lazer Göz Ameliyatı — Kornea yüzeyinden uygulanan yöntemi ve iyileşme özelliklerini ele alır.
• SMILE Lazer Göz Ameliyatı — Excimer kullanılmayan küçük kesili femtosaniye lazer yöntemini tanıtır.
• Femtosaniye Lazer — LASIK yönteminde kornea kapağının hazırlanmasında kullanılan teknolojiyi açıklar.
• Topografi Rehberli Excimer (TopoLazer) — Kornea haritası verileriyle planlanan excimer yaklaşımını ele alır.
• Lazer Refraktif Cerrahi — Lazer yöntemlerini ortak bir çerçevede karşılaştırmalı olarak tanıtır.

Rehberler

• Lazer Göz Ameliyatı Kimlere Uygundur? — Uygunluğu etkileyen göz ve genel sağlık ölçütlerini açıklar.
• Görme Ne Zaman Netleşir? — Netleşme hızının seçilen yönteme göre değişimini ele alır.
• Lazer Sonrası İyileşme Süreci — Kontrolleri, damla kullanımını ve günlük yaşam önlemlerini açıklar.
• Ameliyat Öncesi Bilmeniz Gerekenler — Muayene, ölçüm ve işlem hazırlığına ilişkin bilgileri toplar.
• Lazer Göz Ameliyatında Yaş Sınırı — Yaşın yanında numara kararlılığı ve göz yapısını değerlendirir.