Femtosaniye Lazer (Intralase)

Femtosaniye lazer, göz cerrahisinin farklı alanlarında çok kısa ışık atımlarıyla dokuda planlanmış ayırma yüzeyleri oluşturan bir lazer teknolojisidir. Tek başına bir ameliyat adı değildir; kornea kapağı hazırlanması, kornea içinde lentikül veya kanal oluşturulması ve katarakt cerrahisinin belirli aşamalarının gerçekleştirilmesi gibi farklı işlemlerde kullanılabilir.

Femtosaniye Lazer Nedir?

Femtosaniye lazer, femtosaniye mertebesindeki çok kısa ışık atımlarını doku içinde önceden belirlenen noktalara odaklayan bir teknolojidir. Odaklanan enerji, çevre dokuya belirgin ısı yayılımı oluşturmadan mikroskobik ayırma alanları meydana getirir. Bu alanların yan yana planlanmasıyla korneada kapak, lentikül, kesi veya kanal hazırlanabilir.

Lazer atımlarının derinliği, çapı, geometrisi ve yerleşimi bilgisayar üzerinden planlanır. Böylece cerrah, uygulanacak yönteme göre doku içinde belirli bir düzlem oluşturabilir. Femtosaniye lazerin temel işlevi dokuyu yeniden şekillendirmekten çok, hedeflenen bölgede hassas bir ayırma hattı hazırlamaktır.

“Femtosaniye” ifadesi, kullanılan ışık atımlarının çok kısa sürmesini tanımlar. Bu kısa atımlar, enerjinin küçük bir alana odaklanmasına ve çevredeki dokulara ısı aktarımının sınırlı tutulmasına imkân verir. Teknolojinin gözde nasıl kullanılacağı ise planlanan cerrahi yönteme göre değişir.

Femtosaniye Lazer Bir Ameliyat mıdır?

Femtosaniye lazer bir ameliyat değil, farklı göz ameliyatlarının belirli aşamalarında kullanılabilen bir teknolojidir. Hastaya uygulanacak işlemin adı iLASIK, SMILE, femtosaniye lazer destekli katarakt cerrahisi veya kornea içi halka uygulaması olabilir. Lazerin görevi ve oluşturduğu doku planı, seçilen yönteme göre farklılaşır.

Bu ayrım, “femtosaniye lazer ameliyatı” ifadesinin neden tek başına yeterli olmadığını açıklar. Aynı teknoloji bir refraktif cerrahide kornea kapağı oluştururken başka bir uygulamada kornea içinde kanal açabilir.

Uygulamanın tamamı yalnızca femtosaniye lazerden oluşmayabilir. Örneğin iLASIK yönteminde kornea kapağı femtosaniye lazerle hazırlanırken kırma kusuruna yönelik yüzey şekillendirmesi excimer lazerle yapılır. Katarakt cerrahisinde ise lazerle gerçekleştirilen aşamaların ardından merceğin çıkarılması ve göz içi merceğin yerleştirilmesi için cerrahi işlem sürdürülür.

Hangi Uygulamalarda Kullanılır?

Femtosaniye lazer; refraktif cerrahide kornea kapağı hazırlanmasında, SMILE yönteminde kornea içi lentikül oluşturulmasında, katarakt cerrahisinin belirli adımlarında ve kornea içi halka kanallarının açılmasında kullanılabilir. Her kullanım alanının amacı, işlem basamakları, uygunluk ölçütleri ve olası riskleri birbirinden farklıdır.

Refraktif Cerrahide Kornea Kapağının Oluşturulması

iLASIK yönteminde korneanın ön bölümünde ince bir kapak femtosaniye lazerle, mekanik bıçak kullanılmadan oluşturulur. Kapak kaldırıldıktan sonra kırma kusuruna yönelik kornea şekillendirmesi excimer lazerle yapılır. İşlemin diğer aşamaları ve değerlendirme ölçütleri iLASIK lazer göz ameliyatı sayfasında açıklanmaktadır.

SMILE Yönteminde Kornea İçi Lentikül Oluşturulması

SMILE yönteminde femtosaniye lazer, korneanın içinde lentikül adı verilen ince bir doku parçası ve bu parçanın çıkarılacağı küçük bir giriş oluşturur. Kornea kapağı hazırlanmaz ve excimer lazer kullanılmaz. Yöntemin kapsamı için SMILE lazer göz ameliyatı sayfası incelenebilir.

Katarakt Cerrahisinin Belirli Aşamaları

Femtosaniye lazer destekli katarakt cerrahisinde kornea kesileri, mercek kapsülünün ön açıklığı ve doğal merceğin parçalara ayrılması gibi belirli aşamalar lazerle planlanabilir. Merceğin çıkarılması ve göz içi merceğin yerleştirilmesi yine cerrahi işlemin parçalarıdır. Ayrıntılar femtosaniye lazerle katarakt cerrahisi sayfasında yer almaktadır.

Kornea İçi Halka veya Segment Kanallarının Açılması

Keratokonus gibi kornea yapısını etkileyen durumlarda, kornea içi halka veya segmentlerin yerleştirileceği kanallar femtosaniye lazerle hazırlanabilir. Lazer burada halkayı değil, yerleştirme için gereken doku içi yolu oluşturur. Kornea içi halka uygulaması ve kornea dokusundan hazırlanan segmentlerin kullanıldığı CAIRS tedavisi ayrı sayfalarda ele alınmaktadır.

Excimer Lazerden Farkı Nedir?

Femtosaniye lazer ile excimer lazer aynı amaçla çalışan iki teknoloji değildir. Femtosaniye lazer doku içinde ayırma düzlemi, kesi, lentikül veya kanal oluşturur. Excimer lazer ise kornea yüzeyinden kontrollü biçimde doku uzaklaştırarak korneanın şeklini ve gözün ışığı odaklama biçimini değiştirir.

Başlıca ayrımlar şunlardır:

• Femtosaniye lazer, korneanın belirlenmiş derinliğinde doku ayrımı oluşturabilir.
• Excimer lazer, kornea dokusunu yüzeyden kaldırarak şekillendirme yapar.
• Femtosaniye lazer iLASIK’te kapağı hazırlar; excimer lazer kapak altındaki korneayı şekillendirir.
• SMILE yönteminde lentikül femtosaniye lazerle oluşturulur ve excimer lazer kullanılmaz.
• PRK yönteminde kornea kapağı hazırlanmadığı için femtosaniye lazer işlem basamağı değildir.

Bu teknolojiler arasında genel bir üstünlük sıralaması kurulamaz. Uygun teknoloji, uygulanacak yönteme ve gözün muayene bulgularına göre belirlenir. Excimer lazerin çalışma biçimi excimer lazer göz ameliyatı, kapaksız yüzey uygulaması ise PRK lazer göz ameliyatı sayfasında ayrıntılandırılmıştır.

Uygulamanın Hasta İçin Anlamı

Femtosaniye lazer kullanılması, ameliyatın ilgili aşamasındaki kesi veya doku ayırma planının bilgisayar üzerinden belirlenmesi anlamına gelir. Refraktif cerrahide kornea kapağı mekanik bıçak yerine lazerle oluşturulabilir; diğer uygulamalarda ise doku içinde lentikül, kanal veya planlanmış kesi hatları hazırlanabilir.

Planlama sırasında uygulanacak yönteme göre çap, derinlik, yerleşim ve geometri gibi özellikler belirlenir. Bununla birlikte bilgisayarlı planlama, her hastada aynı sonucun alınacağı veya işlemin risksiz olduğu anlamına gelmez. Sonuç üzerinde gözün başlangıç özellikleri, doğru hasta seçimi, cerrahi planlama, işlemin diğer aşamaları ve iyileşme yanıtı birlikte etkilidir.

Refraktif uygulamalar çoğunlukla damla yoluyla topikal anestezi altında ve günübirlik biçimde gerçekleştirilir. Femtosaniye lazer aşamasında gözün sabitlenmesi amacıyla kısa süreli basınç veya kararma hissi yaşanabilir. Deneyimin ayrıntıları uygulanan cerrahi yönteme göre değişebilir.

Kimler İçin Uygun Olmayabilir?

Femtosaniye lazer için uygunluk, yalnızca gözlük numarasına veya hastanın lazer tercihine göre belirlenmez. Kullanılacağı ameliyat, korneanın kalınlığı ve şekli, göz yüzeyi, mevcut göz hastalıkları, kataraktın özellikleri ve cerrahinin hedefi birlikte değerlendirilir. Bu nedenle uygunluk kararı ayrıntılı göz muayenesine dayanır.

Refraktif cerrahi düşünülüyorsa kornea haritalaması, kornea kalınlığı, kırma kusurunun özellikleri ve göz yüzeyinin durumu önem taşır. İnce veya düzensiz kornea yapısı, ilerleyici kornea bozukluğu şüphesi ya da yöntemi etkileyebilecek başka göz bulguları farklı bir yaklaşım gerektirebilir.

Katarakt ve kornea içi segment uygulamalarında değerlendirme ölçütleri aynı değildir. Femtosaniye lazerin bir uygulamada kullanılabilmesi, kişinin diğer femtosaniye lazer uygulamalarına da uygun olduğu anlamına gelmez. Refraktif cerrahi açısından genel değerlendirme lazer göz ameliyatına uygunluk sayfasında ele alınmaktadır.

Riskler ve Sınırlılıklar

Femtosaniye lazer kullanılan işlemler risksiz değildir. Karşılaşılabilecek bulgular, lazerin hangi ameliyatta ve hangi dokuda kullanıldığına göre değişir. Geçici bulanıklık, ışık hassasiyeti, göz yüzeyinde rahatsızlık ve görmenin dalgalanması refraktif uygulamalardan sonra görülebilir; her belirti kendi klinik bağlamında değerlendirilmelidir.

Kornea kapağı oluşturulan refraktif yöntemlerde kapağın yerleşimi, katlantı, yüzey hücrelerinin kapak altına ilerlemesi veya iltihabi yanıt gibi kapakla ilişkili sorunlar nadiren gelişebilir. SMILE, katarakt cerrahisi ve kornea içi kanal uygulamalarının ise kendi işlem basamaklarına özgü riskleri bulunur.

Teknolojinin hassas bir doku planı oluşturması, görme sonucunu tek başına belirlemez ve sonuç garantisi sağlamaz. İyileşme süreci; uygulanan yönteme, gözün başlangıç durumuna ve bireysel doku yanıtına göre değişebilir. Refraktif cerrahi sonrasındaki görsel toparlanma görmenin netleşme süresi sayfasında daha ayrıntılı açıklanmaktadır.

Konuyla İlgili Ayrıntılı Sayfalar

Femtosaniye lazerin işlevini doğru değerlendirmek için kullanıldığı yöntem ile birlikte çalışan diğer teknolojileri ayrı ayrı incelemek gerekir. Aşağıdaki sayfalar; refraktif cerrahi, katarakt cerrahisi ve kornea içi segment uygulamalarının amaçlarını, işlem basamaklarını, uygunluk değerlendirmesini ve iyileşme süreçlerini tamamlayıcı biçimde açıklar.

Yöntemler ve Teknolojiler

• Excimer Lazer Göz Ameliyatı — Kornea yüzeyinin kırma kusuruna göre nasıl şekillendirildiğini açıklar.
• iLASIK Lazer Göz Ameliyatı — Femtosaniye ve excimer lazerin birlikte kullanıldığı yöntemi anlatır.
• SMILE Lazer Göz Ameliyatı — Kornea içinde lentikül oluşturulmasına dayanan kapaksız yöntemi açıklar.
• PRK Lazer Göz Ameliyatı — Kornea kapağı oluşturulmadan uygulanan yüzey lazer yöntemini anlatır.
• Femtosaniye Lazerle Katarakt (FLACS) — Katarakt cerrahisinin lazerle planlanabilen aşamalarını ayrıntılı biçimde açıklar.
• Kornea İçi Halka (Intacs / Keraring) — Kornea içi segmentlerin yerleştirilme amacını ve değerlendirmesini anlatır.
• CAIRS Tedavisi — Kornea dokusundan hazırlanan segmentlerin kullanıldığı yaklaşımı açıklar.

Rehberler

• Fako ile Femtosaniye Farkı — Katarakt cerrahisindeki iki kavramın görevlerini ve ilişkisini karşılaştırır.
• Lazer Göz Ameliyatı Kimlere Uygundur? — Refraktif cerrahi öncesindeki temel uygunluk değerlendirmesini açıklar.
• Görme Ne Zaman Netleşir? — Lazer uygulamalarından sonraki görsel toparlanma sürecini ele alır.