Göz Çizdirme Kaç Numaraya Kadar Yapılır, Sınır Nedir?

Özet: Göz çizdirmede herkes için geçerli evrensel bir numara sınırı bulunmaz. Uygunluk; miyopi, hipermetropi veya astigmatizma derecesinin yanı sıra kornea kalınlığı ve haritası, göz numarasının kararlılığı, yaş ve genel göz sağlığı birlikte değerlendirilerek belirlenir. Cihazın düzeltebildiği değer ile kişinin göz yapısında güvenle planlanabilecek düzeltme aynı değildir. Kornea lazeri uygun bulunmazsa fakik göz içi lensi veya belirli koşullarda refraktif lens değişimi gibi seçenekler değerlendirilebilir.

Göz çizdirme kaç numaraya kadar yapılır sorusu, yalnızca reçetedeki diyoptri değerine bakılarak yanıtlanamayan bir uygunluk sorusudur. Göz çizdirme, miyopi (uzağı net görememe), hipermetropi (yakını görememe) ve astigmatizma (bulanık veya çarpık görme) gibi kırma kusurlarını azaltmak amacıyla uygulanan refraktif cerrahi yöntemlerin halk arasındaki adıdır.

Lazerle göz düzeltme genellikle 18 yaşından sonra değerlendirilir; ancak yaş ölçütünü karşılamak işlem için yeterli değildir. Göz numarasının belirli bir süre kararlı kalması, korneanın planlanan düzeltmeye elverişli olması ve göz yüzeyinde işlemin güvenliğini etkileyebilecek aktif bir sorun bulunmaması gerekir.

Aynı göz numarasına sahip iki kişiden biri lazer işlemine uygun bulunurken diğeri ince kornea, düzensiz kornea haritası, keratokonus şüphesi, ileri kuru göz veya eşlik eden başka bir göz sorunu nedeniyle uygun bulunmayabilir. Bu nedenle temel soru “Numaram kaç?” kadar “Bu düzeltme benim kornea yapımda güvenli biçimde planlanabilir mi?” olmalıdır. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Göz Çizdirme Nedir?

Göz çizdirme, kırma kusurlarını azaltmak için korneanın optik şeklini lazerle değiştiren refraktif cerrahi işlemlerin genel adıdır. Lazer enerjisi, ışığın retina üzerinde daha uygun biçimde odaklanmasını hedefleyecek şekilde kornea dokusunu yeniden düzenler. Yöntem seçimi göz numarası, kornea yapısı, yaş, göz yüzeyi ve kişinin görsel gereksinimleri birlikte değerlendirilerek yapılır.

“Çizdirme” ifadesi gözün fiziksel olarak çizildiği anlamına gelmez. İşlem sırasında korneanın ışığı kırma gücü değiştirilir. Kullanılan tekniğe göre korneada ince bir kapak hazırlanabilir, yüzeydeki epitel tabakası geçici olarak kaldırılabilir veya kornea içinden küçük bir doku parçası çıkarılabilir.

Başlıca lazer yöntemleri şunlardır:

• LASIK: Korneada ince bir kapak hazırlanır. Altındaki kornea dokusu excimer lazerle yeniden şekillendirilir ve kapak yerine yerleştirilir.
• PRK: Kornea yüzeyindeki epitel tabakası kaldırılır. Lazer doğrudan yüzeydeki kornea dokusuna uygulanır; epitel iyileşme döneminde yeniden oluşur.
• SMILE: Kornea içinde lazerle oluşturulan ince doku parçası, küçük bir kesiden çıkarılır. Bu yöntemde LASIK’teki geniş kornea kapağı oluşturulmaz.

LASIK ve PRK’de kullanılan excimer lazer, kornea dokusunu kontrollü fotoablasyon yoluyla şekillendirir. Planlama sırasında yalnızca düzeltilecek diyoptri dikkate alınmaz. Tedavi bölgesinin çapı, kornea eğriliği, astigmat ekseni, göz bebeği özellikleri ve işlem sonrasında korunması gereken kornea dokusu da hesaba katılır.

Refraktif cerrahinin kırma kusurlarındaki etkinliği ve güvenliği farklı çalışmalarla incelenmiştir. Bununla birlikte yöntemler, aday seçimi ve ölçüm teknikleri arasında farklılıklar bulunduğundan araştırma sonuçları kişisel uygunluk kararı yerine geçmez (PMID 33336797; PMID 35756422).

İşlemin amacı her kişide göz numarasını sıfırlamak değildir. Hedef, uygun adayda kırma kusurunu azaltarak gözlük veya kontakt lens ihtiyacını düşürmektir. İşlem sonrasında düşük dereceli kırma kusuru kalabilir, zaman içinde numara değişebilir veya bazı işler için gözlük kullanımı gerekebilir. Sıfır numara ya da yaşam boyu gözlüksüzlük garanti edilemez.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Göz Çizdirme Kaç Numaraya Kadar Yapılabilir?

Göz çizdirme için herkese uygulanan sabit bir diyoptri sınırı yoktur. Değerlendirilebilecek numara aralığı kullanılan lazer sistemi ve yönteme göre değişse de kişisel sınırı kornea kalınlığı, kornea haritası, tedavi çapı, çıkarılacak doku miktarı ve işlem sonrasında kalması planlanan kornea dokusu belirler. Reçetedeki numaranın uygun aralıkta bulunması, ameliyat uygunluğunu göstermez.

“Numaram cihazın aralığında, dolayısıyla lazer olabilirim” düşüncesi eksik bir değerlendirmedir. Bir cihaz belirli bir kırma kusurunu teknik olarak düzeltebilse bile aynı düzeltme her korneada güvenli olmayabilir. Yüksek numaralarda daha fazla kornea dokusunun şekillendirilmesi gerekebilir; geniş tedavi bölgesi ihtiyacı da doku hesabını değiştirebilir.

Uygunluk değerlendirmesinde şu ölçütler birlikte ele alınır:

• Kırma kusurunun derecesi: Miyopi, hipermetropi ve astigmatizma ayrı ayrı kaydedilir; birlikte bulunuyorlarsa toplam optik plan üzerinden değerlendirilir.
• Numaranın kararlılığı: Genellikle son 12 aylık reçeteler ve muayene ölçümleri karşılaştırılır. Belirgin değişim sürüyorsa işlemin ertelenmesi gündeme gelebilir.
• Kullanılacak yöntem: PRK, LASIK ve SMILE farklı cerrahi yaklaşımlardır. Uygulanabilecek kırma kusurları ve gereken kornea özellikleri birebir aynı değildir.
• Kornea ölçümleri: Pakimetri, topografi ve gerektiğinde tomografi bulguları birlikte yorumlanır.
• Doku hesabı: Planlanan düzeltme için şekillendirilecek doku ile işlem sonrasında korunacak kornea dokusu beraber hesaplanır.
• Göz yüzeyi: Kuru göz, kapak kenarı sorunları ve gözyaşı tabakasındaki düzensizlikler ölçümlerin güvenilirliğini ve iyileşme sürecini etkileyebilir.
• Görsel beklenti: Gece araç kullanımı, ekran çalışma süresi, mesleki gereksinimler ve yakın görme ihtiyacı planlamaya dâhil edilir.

Kırma kusurları yaygındır ve görülme biçimleri yaşa, genetik özelliklere ve incelenen topluma göre değişebilir. Miyopinin dağılımı ve zaman içindeki değişimi farklı nüfus çalışmalarında ele alınmıştır (PMID 22559900; PMID 26875007). Bu veriler toplum düzeyindeki durumu açıklar; bireyin lazer uygunluğunu veya uygulanabilecek numara sınırını belirlemez.

Cihazın teknik tedavi aralığının üst bölümünde bulunmak, işlemin kişiye uygulanması gerektiği anlamına gelmez. Planlanan düzeltme korneanın yapısal güvenliğini zorlayacaksa daha sınırlı bir düzeltme, lazer dışı bir yöntem veya mevcut gözlük ve kontakt lens kullanımının sürdürülmesi değerlendirilebilir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Uygulanabilecek düzeltme miktarı, ayrıntılı muayene ve kişiye ait ölçümler sonucunda oftalmolog tarafından belirlenir.

Miyop, Hipermetrop ve Astigmatta Sınırlar Aynı mıdır?

Miyopi, hipermetropi ve astigmatizmada lazer sınırları aynı değildir. Miyopide korneanın merkezî bölümünün düzleştirilmesi, hipermetropide çevresel bölümün farklı biçimde şekillendirilmesi planlanır. Astigmatizmada ise silindirik dereceye ek olarak eksen, düzenlilik ve kornea haritasındaki dağılım önem taşır. Bu nedenle reçetedeki değerler aynı yöntemle veya aynı doku hesabıyla ele alınmaz.

Belirli diyoptri rakamları bütün cihazlara, yöntemlere ve göz yapılarına genellenemez. Kullanılabilecek aralık, lazer sisteminin onaylı kullanım kapsamı ile kişinin anatomik ve optik ölçümlerinin kesiştiği alanda belirlenir.

Kırma kusurları arasındaki temel ayrımlar şöyledir:

• Miyopide numara yükseldikçe planlanan düzeltme için daha fazla kornea dokusunun şekillendirilmesi gerekebilir. Tedavi bölgesinin genişliği de doku ihtiyacını etkiler.
• Hipermetropide düzeltme korneanın çevresel bölümünde planlanır. Kornea eğriliğinin aşırı değiştirilmemesi ve düzeltmenin zaman içindeki kararlılığı ayrıca değerlendirilir.
• Astigmatizmada yalnızca silindirik numara dikkate alınmaz. Astigmatizmanın düzenli veya düzensiz olması, ekseni ve topografideki görünümü yöntem seçimini değiştirebilir.
• Birleşik kusurlarda miyopi veya hipermetropi ile astigmatizma beraber hesaplanır. Bu nedenle reçetedeki satırlardan birini ayrı değerlendirerek uygunluk kararı verilemez.
• İki göz arasında fark bulunduğunda her göz için bağımsız ölçüm ve doku hesabı yapılır. Bir göz lazer için uygunken diğer göz için farklı bir yöntem gerekebilir.

Hipermetropinin görülme biçimi ve ilişkili etkenleri yaş grupları arasında farklılık gösterebilir (PMID 25539893). Hipermetropik refraktif cerrahiye ilişkin yöntemler de ayrıca değerlendirilmiştir (PMID 33836914). Bu yayınlar belirli bir kişinin uygulanabilir üst diyoptri sınırını vermez; karar muayene bulgularına göre kişiselleştirilir.

Astigmatizma düzenli görünse bile kornea yüzeyindeki küçük düzensizlikler görme kalitesini etkileyebilir. Düzensiz astigmatizma ise kornea hastalığı, geçirilmiş cerrahi veya yara iziyle ilişkili olabilir. Bu durumda standart lazer planı uygun olmayabilir ve önce astigmatizmanın nedeninin belirlenmesi gerekir.

Cihazın düzeltebildiği numara ile gözün güvenli biçimde tedavi edilebileceği numara aynı değildir. Nihai sınır; kornea haritası, doku hesabı, göz yüzeyi, göz bebeği özellikleri ve kişinin görme ihtiyaçları birlikte incelendikten sonra belirlenir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Göz Çizdirmeye Uygunluk Nasıl Belirlenir?

Göz çizdirmeye uygunluk; kırma kusurunun tekrar ölçülmesi, önceki reçetelerle karşılaştırılması, kornea haritası ve kalınlığının incelenmesi, gözyaşı yüzeyinin değerlendirilmesi ve ayrıntılı göz muayenesiyle belirlenir. Yaş veya gözlük derecesi karar için yeterli değildir. Her gözün anatomik ölçümleri ayrı incelenir ve uygulanacak yönteme özgü güvenlik hesabı yapılır.

Muayenede çoğunlukla şu başlıklar değerlendirilir:

• Numaranın seyri: Son 12 ay içindeki reçeteler ve ölçümler karşılaştırılır. Devam eden değişim, işlemin zamanlamasını etkileyebilir.
• Yaş: İşlem genellikle 18 yaşından sonra değerlendirilir. Bununla birlikte genç erişkinlerde numaranın değişmeye devam etmesi mümkündür.
• Damlalı ve damlasız refraksiyon: Gözün odaklama kaslarının ölçümü etkilemesi ihtimaline karşı farklı koşullardaki sonuçlar karşılaştırılabilir.
• Görme keskinliği: Gözlükle ulaşılabilen görme düzeyi değerlendirilir. Gözlükle de tam netleşmeyen görmenin nedeni araştırılır.
• Kornea yapısı: Kornea kalınlığı, eğriliği, ön ve arka yüzey özellikleri ile simetrisi incelenir.
• Göz yüzeyi: Kuru göz, kapak kenarı hastalıkları, alerjik bulgular ve gözyaşı tabakasının kararlılığı değerlendirilir.
• Göz bebeği özellikleri: Aydınlık ve karanlık koşullardaki göz bebeği davranışı, gece görme yakınmalarıyla birlikte ele alınabilir.
• Göz içi basıncı: Ölçüm kornea özellikleriyle beraber yorumlanır.
• Retina ve görme siniri: Özellikle yüksek miyopisi bulunan kişilerde damlalı retina muayenesi önem taşıyabilir.
• Doğal göz merceği: Katarakt veya yaşa bağlı yakın odaklama kaybı yöntem seçimini değiştirebilir.
• Tıbbi öykü: Kullanılan ilaçlar, gebelik veya emzirme dönemi, diyabet, bağışıklık sistemi hastalıkları ve yara iyileşmesini etkileyebilecek durumlar sorgulanır.
• Görsel gereksinimler: Meslek, gece sürüşü, ekran kullanımı, temaslı sporlar ve yakın çalışma alışkanlıkları değerlendirilir.

Kontakt lensler korneanın şeklini geçici olarak etkileyebilir. Bu nedenle lens kullanan kişinin muayeneden önce lenslerine hekim tarafından belirtilen süre boyunca ara vermesi gerekebilir. Gereken süre lensin yumuşak, sert veya kornea şeklini değiştiren türde olmasına göre değişir. Lens bırakılmadan yapılan ölçümler kararsızsa değerlendirme farklı bir tarihte tekrarlanabilir.

Göz kuruluğu veya kapak kenarı hastalığı saptanması her zaman kalıcı uygunsuzluk anlamına gelmez. Önce göz yüzeyinin tedavi edilmesi, ardından kornea ölçümlerinin tekrarlanması gerekebilir. Çünkü düzensiz gözyaşı tabakası hem numara ölçümünü hem de kornea haritasını etkileyebilir.

Uygunluk görüşmesinde beklentiler de açık biçimde ele alınmalıdır. Refraktif cerrahinin amacı gözlük veya kontakt lens ihtiyacını azaltmaktır. İşlem sonrasında düşük numaralı gözlük, yakın gözlüğü veya belirli görsel görevlerde düzeltici lens gerekebilir. Sıfır numara, bütün mesafelerde gözlüksüz görme veya sonucun yaşam boyu değişmeyeceği garanti edilemez.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Uygunluk ve yöntem seçimi, muayene ile tetkiklerin birlikte değerlendirilmesinin ardından oftalmolog tarafından belirlenir.

Kornea Kalınlığı ve Topografisi Neden Önemlidir?

Kornea kalınlığı ve topografisi, planlanan lazer düzeltmesinin korneanın biçimi ve yapısal dayanıklılığı üzerindeki etkisini değerlendirmek için önemlidir. Pakimetri kornea kalınlığını ve en ince bölgeyi gösterirken topografi ile tomografi korneanın eğrilik, yükseklik ve simetri özelliklerini haritalar. Bu veriler, göz numarasıyla birlikte güvenli doku planının oluşturulmasına yardımcı olur.

Kornea kalınlığı için herkese uygulanabilecek evrensel bir mikrometre eşiği yoktur. Başlangıç kalınlığı kadar en ince noktanın konumu, korneanın şekli, planlanan düzeltme, tedavi bölgesinin çapı ve işlem sonrasında korunacak doku önemlidir. İnce fakat düzenli bir kornea ile daha kalın görünen ancak düzensiz haritaya sahip bir kornea aynı şekilde değerlendirilmez.

Muayenede özellikle şu ölçümler incelenir:

• Pakimetri: Kornea kalınlığının dağılımını ve en ince bölgenin yerini gösterir.
• Topografi: Kornea ön yüzeyinin eğrilik düzenini, astigmatizma dağılımını ve asimetriyi değerlendirir.
• Tomografi: Kornea ön ve arka yüzeyi ile kalınlık değişimini üç boyutlu biçimde incelemeye yardımcı olur.
• Doku hesabı: Planlanan düzeltme için şekillendirilecek kornea dokusu ile işlem sonrasında kalacak doku beraber hesaplanır.
• Tedavi çapı: Geniş optik bölge planlanması, aynı diyoptri düzeltmesinde kaldırılacak doku miktarını artırabilir.
• Düzensizlik bulguları: Keratokonus veya korneal ektazi şüphesi oluşturan dikleşme, asimetri ve kalınlık dağılımı araştırılır.
• Ölçüm tekrarlanabilirliği: Gözyaşı yüzeyi düzensizse harita değişken çıkabilir. Tedavi sonrasında ölçümün tekrarlanması gerekebilir.

Kornea topografisinin klinik kullanımı yalnız refraktif cerrahi aday seçimiyle sınırlı değildir. Astigmatizmanın niteliğini anlamak, keratokonus şüphesini değerlendirmek, kontakt lens etkisini ayırt etmek ve geçirilmiş kornea işlemlerini incelemek için de kullanılabilir (PMID 31727328; PMID 31780331).

Kalınlığın yeterli görünmesi, korneanın otomatik olarak lazer için uygun olduğu anlamına gelmez. Topografik veya tomografik düzensizlik bulunması durumunda kornea biyomekaniği açısından risk oluşturabilecek bir işlemden kaçınılabilir. Benzer biçimde sınırda bir kalınlık ölçümü de tek başına ret nedeni değildir; bütün haritalar ve yöntem seçenekleri birlikte değerlendirilir.

Daha önce kornea nakli, kornea kesisi veya başka bir göz ameliyatı geçirmiş kişilerde astigmatizma ve kornea yapısı farklı özellikler gösterebilir. Bu gözlerde değerlendirme standart refraktif cerrahi planından ayrılır; nakil sonrası astigmatizma yönetimi ayrıca ele alınan bir alandır (PMID 10387463).

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Uygunluk kararı; kornea haritaları, doku hesabı, göz numarası, numaranın kararlılığı, göz yüzeyi ve kişinin görsel gereksinimleri birlikte incelendikten sonra verilir.

Yüksek Göz Numaralarında Hangi Seçenekler Değerlendirilebilir?

Yüksek göz numaralarında kornea lazerine ek olarak fakik göz içi lensi veya belirli hastalarda refraktif lens değişimi değerlendirilebilir. Seçim yalnız diyoptriye göre yapılmaz; yaş, kornea yapısı, ön kamara ölçümleri, doğal merceğin durumu, retina bulguları ve yakın görme ihtiyacı birlikte incelenir. Her seçeneğin farklı yararları, sınırlılıkları ve cerrahi riskleri vardır.

Başlıca seçenekler şunlardır:

• Fakik göz içi lensi: Doğal göz merceği çıkarılmadan göz içine ek bir lens yerleştirilir. Kornea lazeri için gerekli doku hesabı uygun olmayan veya kornea özellikleri lazer planını sınırlayan kişilerde değerlendirilebilir.
• Refraktif lens değişimi: Doğal göz merceği çıkarılarak yerine göz içi lens yerleştirilir. Doğal merceğin yakın odaklama yeteneğinin kaybedilmesi özellikle genç kişilerde önemli bir karar unsurudur.
• Daha sınırlı lazer düzeltmesi: Kornea yapısı uygunsa göz numarasının tamamı yerine güvenli doku sınırları içindeki bölümün düzeltilmesi tartışılabilir. Sonrasında gözlük veya kontakt lens gereksinimi devam edebilir.
• Aşamalı yaklaşım: Bazı koşullarda göz içi işlem sonrasında kalan kırma kusuru, kornea uygun bulunursa daha sonraki bir tarihte lazerle değerlendirilebilir.
• Gözlük veya kontakt lens kullanımı: Cerrahi uygun bulunmadığında optik düzeltmeye devam edilmesi güvenli ve geçerli bir seçenektir.

Fakik göz içi lens değerlendirmesinde yalnızca göz numarası dikkate alınmaz. Ön kamara derinliği, kornea iç yüzeyindeki hücrelerin durumu, göz içi basıncı, iris yapısı, göz bebeği özellikleri ve retina muayenesi önem taşır. Lensin göz içine yerleştirilmesi invaziv bir işlemdir; enfeksiyon, göz içi basınç değişikliği, katarakt gelişimi ve göz içi dokuların etkilenmesi gibi riskler hekimle görüşülmelidir.

Refraktif lens değişiminde doğal mercek çıkarıldığı için kişinin yaşına ve yakın odaklama kapasitesine özellikle dikkat edilir. Uzak görmenin düzeltilmesi, bütün mesafelerde gözlüksüz net görmeyi garanti etmez. Kullanılacak göz içi lensin optik özellikleri, gece görme gereksinimleri ve retina durumu karar sürecine dâhil edilir.

Yüksek miyopide retina çevresinde incelme, delik veya yırtık gibi bulgular bulunabilir. Bu nedenle yalnız kornea ölçümüyle yetinilmez; damlalı retina muayenesi gerekebilir. Retina muayenesinde bir sorun saptanması, kırma kusurunu düzeltmeye yönelik işlemin zamanlamasını veya yöntemini değiştirebilir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Lazer dışı yöntemler otomatik olarak daha uygun veya risksiz değildir. Kişisel yöntem seçimi, ayrıntılı göz muayenesi ve işlem seçeneklerinin riskleri ile sınırlılıkları görüşüldükten sonra yapılır.

Kimler Göz Çizdirme İşlemine Uygun Olmayabilir?

Göz numarası değişmeye devam eden, kornea yapısı lazer için elverişli olmayan veya göz yüzeyi hastalığı kontrol altına alınmamış kişiler göz çizdirme işlemine uygun olmayabilir. Keratokonus şüphesi, aktif göz hastalığı, gebelik ve emzirme dönemindeki geçici ölçüm değişiklikleri ya da kontrolsüz sistemik hastalıklar işlemin ertelenmesini veya başka seçeneklerin değerlendirilmesini gerektirebilir.

Aşağıdaki durumlarda lazer cerrahisi ertelenebilir veya önerilmeyebilir:

• 18 yaşın altında olmak: Göz gelişimi ve numara değişimi devam edebileceği için refraktif cerrahi çoğunlukla yetişkinlik döneminde değerlendirilir.
• Numaranın ilerlemesi: Son 12 ay içinde belirgin değişiklik saptanması, ölçümlerin kararlı olmadığını gösterebilir. Değişimin nedeni ve seyri değerlendirilir.
• Keratokonus veya kornea düzensizliği: Kornea haritasında incelme, dikleşme ya da asimetri bulunması lazer uygulamasını sakıncalı hâle getirebilir.
• Yetersiz doku payı: Planlanan düzeltme sonrasında korunması gereken kornea dokusu kişiye ve yönteme göre hesaplanır. Evrensel bir mikron değeri bütün adaylara uygulanamaz.
• İleri veya tedavi edilmemiş kuru göz: İşlem göz yüzeyi yakınmalarını artırabilir. Önce kuru gözün nedeni, şiddeti ve tedaviye yanıtı değerlendirilir.
• Aktif göz enfeksiyonu veya iltihabı: Göz yüzeyi sakinleşmeden elektif lazer işlemi planlanmaz.
• Kontrolsüz glokom: Göz içi basıncı ve görme sinirinin durumu öncelikle değerlendirilir.
• Görmeyi etkileyen katarakt: Kırma kusurunun kornea lazeri yerine doğal mercekle ilişkili bir yöntemle ele alınması gerekebilir.
• Belirgin retina hastalığı: Özellikle yüksek miyopide retina bulguları işlem planından önce incelenir.
• Gebelik ve emzirme dönemi: Hormonal değişiklikler numarayı, kornea özelliklerini ve gözyaşı yüzeyini geçici olarak etkileyebilir. Değerler kararlı hâle geldikten sonra yeniden ölçüm yapılabilir.
• Kontrolsüz diyabet: Kan şekeri dalgalanmaları göz numarasını ve yara iyileşmesini etkileyebilir.
• Bağışıklık sistemi veya bağ dokusu hastalıkları: Hastalığın etkinliği, kullanılan ilaçlar ve iyileşme özellikleri birlikte değerlendirilir.
• Ölçümleri etkileyen kontakt lens kullanımı: Kornea şekli henüz doğal hâline dönmemişse karar ertelenerek ölçümler tekrarlanabilir.
• Gerçekçi olmayan beklentiler: İşlem gözlük ihtiyacını azaltmayı hedefler; sıfır numara, her mesafede gözlüksüz görme veya yaşam boyu değişmeyen sonuç garanti edilemez.

Bu koşulların bazıları kalıcı engel değildir. Kuru göz tedavi edildikten, kontakt lens etkisi ortadan kalktıktan, göz numarası kararlı hâle geldikten veya sistemik hastalık kontrol altına alındıktan sonra uygunluk yeniden değerlendirilebilir. Buna karşılık keratokonus gibi yapısal kornea sorunlarında kornea lazerinden kaçınılması gerekebilir.

Lazer için uygun bulunmamak, hiçbir görme düzeltme seçeneğinin bulunmadığı anlamına gelmez. Gözlük, kontakt lens, fakik göz içi lensi veya yaş ve mercek durumuna göre farklı cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Her yöntemin adaylık ölçütleri ve riskleri birbirinden farklıdır.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

İşlem Sonrası İyileşme Sürecinde Neler Beklenir?

İşlem sonrası iyileşme süreci kullanılan lazer yöntemine, kornea yapısına, göz yüzeyine ve kişinin iyileşme yanıtına göre değişir. LASIK ve SMILE sonrasında işlevsel görme daha erken toparlanabilirken PRK’de yüzey epitelinin yeniden oluşması nedeniyle başlangıç dönemi daha uzun olabilir. Görmenin erken netleşmesi, korneanın ve gözyaşı tabakasının tamamen dengelendiği anlamına gelmez.

İlk günlerde veya haftalarda şu yakınmalar görülebilir:

• Dalgalı ya da puslu görme
• Batma, yanma ve yabancı cisim hissi
• Sulanma veya kuruluk
• Işığa hassasiyet
• Gece ışıklarının çevresinde hare veya parlamalar
• İki göz arasında geçici netlik farkı
• Uzun ekran kullanımında artan yorgunluk

Bu yakınmaların şiddeti ve süresi kişiden kişiye değişir. PRK sonrasında kornea yüzeyinin iyileşmesi sırasında koruyucu kontakt lens kullanılabilir. LASIK sonrasında oluşturulan kornea kapağının yerinden etkilenmemesi için özellikle ilk dönemde gözleri ovuşturmamak önemlidir. SMILE sonrasında da küçük kesinin ve kornea dokusunun iyileşmesi için hekimin bakım önerileri uygulanmalıdır.

İyileşme döneminde genellikle şu noktalara dikkat edilir:

1. Hekimin önerdiği antibiyotikli, iltihap düzenleyici veya nemlendirici damlalar belirtilen doz ve sürede kullanılır.
2. Damlalık ucunun göze, kirpiğe veya cilde temas etmemesine dikkat edilir.
3. Gözler ovuşturulmaz ve baskıya maruz bırakılmaz.
4. Su, sabun, şampuan ve makyaj malzemelerinin göze teması için hekimin belirttiği süre beklenir.
5. Tozlu ortam, havuz, deniz ve göz darbesi riski taşıyan sporlara dönüş kontrol bulgularına göre planlanır.
6. Ekran kullanırken düzenli mola verilir; kuruluk durumunda hekim önerisiyle suni gözyaşı kullanılabilir.
7. Araç kullanmaya, görme düzeyi ve gece görme rahatlığı yeterli bulunduğunda başlanır.
8. Planlanan kontrol muayeneleri aksatılmaz; yakınma olmasa bile kornea yüzeyi ve görme ölçümleri izlenir.

Görmenin iyi hissedilmesi damlaların erken bırakılması için gerekçe değildir. Özellikle PRK sonrasında kullanılan bazı damlaların süresi korneanın iyileşmesine göre ayarlanabilir. İlaçların hekim önerisi dışında azaltılması, artırılması veya bırakılması uygun değildir.

Şiddetli ya da giderek artan ağrı, ani görme azalması, belirgin kızarıklık, yoğun akıntı, yeni başlayan perde hissi, ışık çakmaları veya hızla çoğalan uçuşmalar olağan iyileşme bulgusu olarak kabul edilmemelidir. Bu belirtilerde gecikmeden göz hekimiyle iletişime geçilmesi veya acil göz muayenesi yapılması önerilir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İyileşmenin hızı ve görmenin ulaştığı düzey; uygulanan yönteme, başlangıç numarasına, kornea yapısına, gözyaşı kalitesine, eşlik eden hastalıklara ve bakım önerilerine uyuma bağlıdır.

Sık Sorulan Sorular

10 numara miyop göz çizdirilebilir mi?

10 numara miyopta kornea lazeri bazı kişilerde değerlendirme kapsamına alınabilir; ancak numaranın büyüklüğü karar vermek için yeterli değildir. Kornea kalınlığı ve haritası, tedavi çapı, çıkarılacak doku miktarı, numaranın kararlılığı ve retina bulguları birlikte incelenir. Doku hesabı uygun bulunmazsa fakik göz içi lensi gibi seçenekler değerlendirilebilir.

Astigmat kaç numaraya kadar lazerle düzeltilebilir?

Astigmatizma için bütün kişilerde geçerli sabit bir lazer sınırı yoktur. Silindirik derecenin yanı sıra astigmatizmanın düzenli olup olmadığı, ekseni, kornea kalınlığı, topografi bulguları ve eşlik eden miyopi veya hipermetropi değerlendirilir. Düzensiz astigmatizmada önce altta yatan kornea sorununun belirlenmesi gerekir ve standart lazer uygulaması uygun olmayabilir.

Hipermetrop göz çizdirme için numara sınırı nedir?

Hipermetropi lazerinde uygulanabilir sınır kullanılan yönteme, lazer sisteminin onaylı aralığına, kornea eğriliğine, tedavi bölgesine ve kişinin yaşına göre değişir. Yüksek hipermetropide düzeltmenin zaman içindeki kararlılığı ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle uygunluk, reçetedeki artı değere bakılarak değil ayrıntılı kornea ölçümleri ve muayeneyle belirlenir.

Göz çizdirme için kornea kalınlığı kaç olmalıdır?

Göz çizdirme için herkese uyan sabit bir kornea kalınlığı eşiği bulunmaz. Başlangıç kalınlığının yanında en ince bölgenin konumu, topografi ve tomografi bulguları, planlanan tedavi çapı, çıkarılacak doku miktarı ve işlem sonrasında korunacak kornea dokusu birlikte hesaplanır. Kalın görünen ancak düzensiz bir kornea da lazer için uygun bulunmayabilir.

Göz numarasının sabitlenmesi ne kadar sürer?

Refraktif cerrahi değerlendirmesinde genellikle son 12 aylık ölçümlerde belirgin değişiklik bulunmaması beklenir. Bununla birlikte gerekli izlem süresi kişinin yaşı, önceki numara değişimleri, gebelik veya emzirme dönemi, kullanılan ilaçlar, kan şekeri dalgalanmaları ve ölçüm koşullarına göre uzatılabilir. Kararlılık, önceki reçeteler ve tekrarlanan muayeneler karşılaştırılarak değerlendirilir.

Göz çizdirme için yaş sınırı var mıdır?

Lazerle göz düzeltme çoğunlukla 18 yaşından sonra değerlendirilir. Ancak yaş ölçütünü karşılamak işlem için yeterli değildir. Numaranın kararlı olması, kornea yapısının uygun bulunması, göz yüzeyinde aktif sorun olmaması ve kişinin görsel beklentilerinin uygulanabilecek yöntemle uyumlu olması gerekir. İleri yaşta doğal merceğin durumu da yöntem seçimini etkileyebilir.

Lazer uygun değilse gözlükten bağımsızlık için hangi yöntemler değerlendirilebilir?

Kornea lazeri uygun değilse fakik göz içi lensi veya belirli yaş ve göz yapılarında refraktif lens değişimi değerlendirilebilir. Gözlük ve kontakt lens kullanımı da geçerli seçeneklerdir. Yöntem seçimi göz numarası, kornea özellikleri, ön kamara ölçümleri, doğal mercek, retina, göz içi basıncı ve kişinin yakın görme gereksinimleri incelenerek yapılır.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Bu bilgiler tıbbi tanı veya kişisel tedavi önerisi yerine geçmez; uygun yöntem ayrıntılı göz muayenesi ve tetkikler sonucunda belirlenir.

Kaynakça

Aşağıdaki yayınlar kırma kusurları, korneal refraktif cerrahi ve kornea topografisiyle ilgili genel bilimsel çerçeveyi destekler. Bu çalışmaların hiçbiri, muayene yapılmadan kişisel lazer uygunluğu veya uygulanabilecek diyoptri sınırı belirlemek amacıyla kullanılamaz. Kaynaklardaki toplum ve yöntem farklılıkları nedeniyle kişisel karar, güncel göz ölçümleri ve oftalmolojik değerlendirmeye dayanmalıdır.

• PMID 33336797 — Wavefront excimer laser refractive surgery for adults with refractive errors (2020)
• PMID 35756422 — Excimer Laser Corneal Refractive Surgery in the Clinic: A Systematic Review and Meta-analysis (2022)
• PMID 26875007 — Global Prevalence of Myopia and High Myopia and Temporal Trends from 2000 through 2050 (2016)
• PMID 22559900 — Myopia (2012)
• PMID 33836914 — [Refractive surgery for hyperopia] (2021)
• PMID 25539893 — Hyperopia: a meta-analysis of prevalence and a review of associated factors among school-aged children (2014)
• PMID 10387463 — Management of postkeratoplasty astigmatism (1998)
• PMID 31727328 — Corneal topography in clinical practice (2019)
• PMID 31780331 — [Corneal topography in practice] (2020)