Göz Kanlanması: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Özet: Göz kanlanması çoğunlukla tahriş, göz kuruluğu veya alerjiyle ortaya çıkabilir. Ancak kanlanmaya ağrı, görme kaybı, ışık hassasiyeti ya da travma eşlik ediyorsa; ayrıca göz içi kanama şüphesi varsa gecikmeden göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirme gerekir.

Göz kanlanması, göz yüzeyindeki damarların genişlemesi veya küçük bir damardan konjonktiva altına kan sızması sonucunda gözün beyaz bölümünün kırmızı görünmesidir. Kanlanmanın görünümü tek başına nedenini göstermez; kuruluk ve alerjik hastalıkları gibi sık karşılaşılan durumların yanı sıra enfeksiyon, kornea sorunları veya göz tansiyonu ile ilişkili daha ciddi tablolar da benzer bir görünüm oluşturabilir.

Sabah aynada tek gözde parlak kırmızı bir alan görmek kaygı verici olabilir. Ağrısız ve görmeyi etkilemeyen konjonktiva altı kanamalar genellikle 1–2 hafta içinde kendiliğinden geriler; buna karşılık ani görme değişikliği ya da şiddetli ağrı beklenmemesi gereken belirtilerdir (NCBI Bookshelf, Subconjunctival Hemorrhage). Bu nedenle göz kanlanmasının ne kadar sürede geçeceği ve tedavisi, kanlanmaya yol açan duruma göre belirlenir.

Sayfa İçindekiler

• Göz Kanlanması Nedir ve Nasıl Ortaya Çıkar?
• Göz Kanlanması Neden Olur?
• Tek Gözde ve İki Gözde Kanlanma Ne Anlama Gelebilir?
• Göz Kanlanmasına Eşlik Eden Belirtiler Nelerdir?
• Hangi Göz Hastalıkları Kanlanmaya Neden Olabilir?
• Bebeklerde ve Çocuklarda Göz Kanlanması Neden Görülür?
• Göz Kanlanmasında Tanı Nasıl Konur?
• Göz Kanlanması Tedavisi Nasıl Planlanır?
• Göz Kanlanmasına Karşı Günlük Yaşamda Nelere Dikkat Edilmelidir?
• Sık Sorulan Sorular

Göz Kanlanması Nedir ve Nasıl Ortaya Çıkar?

Göz kanlanması, konjonktivadaki yüzeysel damarların genişlemesi veya bu damarlardan birinin kanaması sonucu göz akının kırmızı görünmesidir. Damar genişlemesine bağlı kızarıklık çoğunlukla yaygın bir görünüm oluştururken, konjonktiva altına kan sızması keskin sınırlı kırmızı bir leke şeklinde ortaya çıkabilir. Bu iki görünüm aynı durumu ifade etmez.

Konjonktiva, gözün beyaz bölümünü ve göz kapaklarının iç yüzünü örten ince, saydam dokudur. Normalde zor fark edilen damarlar; yüzeyde tahriş, kuruluk ya da iltihabi yanıt geliştiğinde genişler. Damarların içinden geçen kan miktarı arttıkça gözlerde pembe veya kırmızı bir görünüm belirginleşir.

Kanlanmanın ortaya çıkış biçimi temel olarak şöyledir:

• Damar genişlemesi: Konjonktiva damarları genişler ve daha görünür hâle gelir. Kızarıklık çoğu zaman göz akına dağılmış ince damar çizgileri şeklindedir.
• İltihabi yanıt: Bağışıklık sisteminin verdiği yanıt, damar geçirgenliğini artırabilir. Kızarıklıkla birlikte sulanma, kaşıntı veya akıntı ortaya çıkabilir.
• Yüzey tahrişi: Gözyaşı tabakasının bozulması, duman, rüzgâr ya da uzun süreli ekran kullanımı göz yüzeyini hassaslaştırabilir.
• Konjonktiva altı kanama: Küçük bir yüzey damarının çatlamasıyla kan, saydam konjonktiva dokusunun altında birikir. Bu görünüm halk arasında “göze kan oturması” olarak da adlandırılır.

Konjonktiva altı kanama çarpıcı görünse de çoğu vakada kan, vücut tarafından yaklaşık 2–3 hafta içinde emilir; lekenin rengi iyileşme sırasında sarı veya kahverengi tonlara dönebilir. Bu süre kişiye ve kanamanın genişliğine göre değişebilir. Bu bilgi American Academy of Ophthalmology tarafından yayımlanan hasta bilgilendirmesiyle uyumludur.

Göz kanlanması tek başına bir hastalık adı değil, farklı göz hastalıkları ve çevresel etkenlerle ortaya çıkabilen bir bulgudur. Görünümün yaygın mı yoksa sınırlı mı olduğu, yalnızca bir gözü mü etkilediği ve ağrı ya da görme değişikliğiyle birlikte bulunup bulunmadığı klinik değerlendirmede önem taşır.

Göz Kanlanması Neden Olur?

Göz kanlanması, göz yüzeyindeki ince damarların genişlemesi veya konjonktiva altında küçük bir damarın çatlaması nedeniyle ortaya çıkar. Kuruluk, alerjik reaksiyonlar, enfeksiyonlar, tahriş edici maddeler, kontakt lens kullanımı ve göz travması sık nedenler arasındadır. Daha seyrek olarak kornea iltihabı, üveit veya göz tansiyonu atağı gibi ciddi göz hastalıkları kanlanmaya yol açabilir.

Kanlanmanın biçimi, altta yatan mekanizma hakkında ipucu verir. Gözün beyaz kısmında yaygın pembeleşme çoğunlukla yüzey damarlarının genişlemesiyle ilişkilidir. Sınırları belirgin, parlak kırmızı bir leke ise konjonktiva altı kanamayı düşündürebilir. Bu görünüm çoğu zaman ağrısızdır ve genellikle 1–2 hafta içinde kendiliğinden kaybolur; yine de tekrarlaması durumunda değerlendirme gerekir.

Göz kanlanmasına yol açabilen başlıca etkenler şunlardır:

• Göz kuruluğu: Gözyaşı tabakasının yetersiz veya dengesiz olması, göz yüzeyinde tahrişe ve damarların belirginleşmesine neden olabilir. Uzun süre ekrana bakmak, klimalı ortamlar ve yetersiz göz kırpma kuruluğu artırabilir.
• Alerjik reaksiyonlar: Polen, ev tozu akarları ve hayvan tüyleri iki gözde birlikte kaşıntı, sulanma ve kanlanmaya neden olabilir. Kaşıma, tahrişi daha da belirginleştirir.
• Viral veya bakteriyel enfeksiyonlar: Konjonktivit sırasında kanlanmayla birlikte sulanma, çapaklanma ya da akıntı ortaya çıkabilir. Viral türler bulaşıcı olabileceğinden el ve havlu hijyeni önem taşır.
• Kontakt lens kullanımı: Lensle uyumak, önerilenden uzun süre kullanım, yetersiz temizlik veya uygun olmayan lens solüsyonu kornea yüzeyini etkileyebilir. Lens kullanan kişide ağrı ve görme azalması varsa gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
• Tahriş ve çevresel etkenler: Duman, toz, rüzgâr, yoğun güneş ışığı, havuz kimyasalları ve göze kaçan yabancı cisimler geçici kanlanmaya yol açabilir.
• Küçük damar çatlaması: Şiddetli öksürme, hapşırma, kusma, ıkınma veya ağır kaldırma sırasında basıncın kısa süreli yükselmesi konjonktiva altında kan birikmesine neden olabilir. Kan sulandırıcı ilaçlar ve kontrolsüz hipertansiyon da bu görünümle ilişkili olabilir.
• Travma ve kimyasal temas: Darbe, çizilme veya temizlik maddesi teması sonrasında kanlanma ortaya çıkabilir. Kimyasal temas halinde göz en az 20 dakika temiz suyla yıkanmalı ve acil sağlık değerlendirmesi alınmalıdır.

Uyku eksikliği ve uzun ekran kullanımı gözlerde kanlanmayı belirginleştirebilir; ancak sürekli veya tekrarlayan kanlanmayı yalnızca yorgunluğa bağlamak doğru değildir. Şiddetli ağrı, ışık hassasiyeti, bulanık görme, bulantı ya da travma eşlik ediyorsa ciddi göz hastalıkları açısından aynı gün değerlendirme gerekir.

Tek Gözde ve İki Gözde Kanlanma Ne Anlama Gelebilir?

Tek gözde kanlanma çoğunlukla o gözü etkileyen tahriş, yabancı cisim, enfeksiyon veya yüzeyel damar çatlamasıyla; iki gözde kanlanma ise alerji, çevresel etkenler ya da bulaşıcı göz hastalıklarıyla ilişkili olabilir. Ancak dağılım tek başına tanı koydurmaz; ağrı, akıntı, ışık hassasiyeti ve görme değişikliği birlikte değerlendirilir.

Kanlanmanın tek taraflı başlaması, sorunun kaynağını anlamada yol gösterici olabilir. Örneğin göze toz kaçması, kontakt lensle ilişkili tahriş veya konjonktiva altı kanama başlangıçta yalnızca bir gözde ortaya çıkabilir. Bulaşıcı konjonktivit de tek gözde başlayıp el temasıyla diğer göze geçebilir.

• Sınırlı kızarıklık: Göz akında keskin sınırlı, parlak kırmızı bir alan görülmesi konjonktiva altı kanamayla uyumlu olabilir. Bu görünüm çoğu zaman ağrıya ya da görme kaybına yol açmaz ve genellikle 1–2 hafta içinde kendiliğinden geriler. Süre bilgisi American Academy of Ophthalmology hasta bilgilendirmesiyle uyumludur.
• Yaygın tek taraflı kanlanma: Yabancı cisim, kornea hasarı, enfeksiyon veya göz içi iltihabı gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Özellikle kontakt lens kullananlarda aynı gün göz hastalıkları değerlendirmesi gerekebilir.
• İki taraflı kanlanma: Alerjik etkilenme, kuru hava, duman, kimyasal buhar, uzun süreli ekran kullanımı veya viral enfeksiyonlarla ilişkili olabilir. Alerjik durumlarda iki gözde kaşıntı ve sulanma genellikle birlikte görülür.
• Bir gözden diğerine geçen kanlanma: Enfeksiyonun temas yoluyla yayılması olasılığını düşündürebilir. Ellerin göze götürülmemesi ve havlu gibi kişisel eşyaların paylaşılmaması bulaş riskini azaltmaya yardımcı olur.

Kanlanmanın yanında ani görme kaybı, şiddetli göz veya baş ağrısı, bulantı, ışık çevresinde renkli halkalar ya da göz travması varsa tablo basit bir yüzey tahrişi olarak görülmemelidir. Bu bulgular ciddi göz hastalıkları veya akut göz tansiyonu yükselmesiyle ilişkili olabileceğinden gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Göz Kanlanmasına Eşlik Eden Belirtiler Nelerdir?

Göz kanlanmasına kaşıntı, yanma, batma, sulanma, çapaklanma, ağrı, ışık hassasiyeti ve görmede bulanıklık eşlik edebilir. Belirtilerin türü ve şiddeti, kanlanmanın alerjik bir durumdan mı, enfeksiyondan mı yoksa daha ciddi göz hastalıklarından mı kaynaklandığını ayırt etmede önem taşır.

Eşlik eden yakınmalar tek başına kesin tanı koydurmaz; ancak göz hastalıkları muayenesinin ne kadar hızlı yapılması gerektiğine ilişkin ipucu verir. Özellikle ağrı, görme azalması veya ışığa bakamama, sıradan bir yüzey tahrişinden daha kapsamlı değerlendirme gerektirebilir.

• Kaşıntı ve sulanma: Genellikle alerjik göz hastalıkları ile birlikte ortaya çıkar. Çoğu zaman iki göz etkilenir; burun akıntısı ve hapşırma da tabloya eklenebilir.
• Yanma, batma ve kumlanma hissi: Kuru göz, uzun süreli ekran kullanımı, duman veya çevresel tahrişle ilişkili olabilir.
• Çapaklanma ve akıntı: Sulu akıntı viral, koyu ve yapışkan akıntı ise bakteriyel enfeksiyonlarda görülebilir. Sabah göz kapaklarının birbirine yapışması dikkat çekebilir.
• Göz kapağında şişlik: Alerji, kapak kenarı iltihabı veya enfeksiyonla birlikte gelişebilir. Şişliğin çevre dokulara yayılması daha ciddi bir durumun işareti olabilir.
• Göz ağrısı ve ışık hassasiyeti: Kornea tutulumu, üveit (göz içi iltihabı) veya akut göz tansiyonu yükselmesi gibi durumlarda ortaya çıkabilir.
• Bulanık görme veya görme kaybı: Göz kanlanmasına eşlik ettiğinde gecikmeden göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Subkonjonktival kanamada gözün beyaz kısmında belirgin bir kan alanı görülmesine rağmen çoğunlukla ağrı, akıntı veya görme kaybı olmaz. Bu görünüm genellikle 2–3 hafta içinde kendiliğinden kaybolur; ancak tekrarlayan kanamalar, travma, kan sulandırıcı kullanımı veya başka kanama bulguları varsa tıbbi inceleme gerekir (American Academy of Ophthalmology).

Ani görme azalması, şiddetli ağrı, ışık çevresinde haleler, bulantı, göz hareketleriyle ağrı veya kimyasal temas bulunması acil değerlendirme gerektirir. Kontakt lens kullanan bir kişide ağrılı kanlanma ortaya çıkması da kornea enfeksiyonu olasılığı nedeniyle bekletilmemelidir.

Hangi Göz Hastalıkları Kanlanmaya Neden Olabilir?

Konjonktivit, kuru göz, blefarit, keratit, üveit, episklerit, sklerit ve akut açı kapanması glokomu göz kanlanmasına neden olabilir. Kanlanmanın iki gözde ya da tek gözde ortaya çıkması; ağrı, akıntı, ışık hassasiyeti ve görme değişikliğiyle birlikte değerlendirilir. Özellikle ağrılı kanlanma, ciddi göz hastalıkları açısından gecikmeden incelenmelidir.

Kanlanmaya yol açabilen başlıca göz hastalıkları şunlardır:

• Konjonktivit: Gözün beyaz kısmını ve kapak içini örten zarın iltihabıdır. Viral konjonktivitte sulanma, bakteriyel tipte koyu kıvamlı akıntı, alerjik konjonktivitte ise belirgin kaşıntı ortaya çıkabilir. Viral enfeksiyonlar çoğu zaman bir gözde başlayıp diğer göze geçer.

• Kuru göz hastalığı: Gözyaşının yetersiz olması veya hızlı buharlaşması, göz yüzeyinde tahrişe yol açar. Kanlanmayla birlikte yanma, batma, kumlanma hissi ve zaman zaman dalgalanan görme görülebilir.

• Blefarit: Kirpik diplerindeki kapak kenarı iltihabıdır. Gözlerde kanlanma, sabahları çapaklanma, kirpik çevresinde kabuklanma ve kapaklarda hassasiyetle birlikte seyredebilir.

• Keratit: Kornea tabakasındaki iltihap veya enfeksiyon, kanlanmanın yanı sıra ağrı, ışığa bakamama ve görme azalmasına neden olabilir. Kontakt lens kullanan bir kişide bu belirtilerin ortaya çıkması aynı gün göz hastalıkları değerlendirmesi gerektirir.

• Üveit: Gözün orta tabakasındaki iltihaptır. Genellikle ışık hassasiyeti, göz ağrısı, bulanık görme ve göz bebeği çevresinde yoğunlaşan kızarıklıkla kendini gösterir.

• Episklerit ve sklerit: Episkleritte sınırlı bir alanda parlak kırmızılık oluşabilir ve tablo çoğunlukla hafiftir. Skleritte ise daha derin, bazen gece artan ciddi ağrı görülebilir; romatizmal hastalıklarla birlikte ortaya çıkabileceği için ayrıntılı inceleme gerekir.

• Akut açı kapanması glokomu: Göz tansiyonunun hızla yükseldiği acil bir durumdur. Normal göz içi basıncı çoğunlukla 10–21 mmHg aralığındayken akut atakta belirgin biçimde yükselebilir. Kanlanmaya şiddetli göz veya baş ağrısı, bulanık görme, ışıkların çevresinde halkalar, bulantı ya da kusma eşlik ederse acil değerlendirme gerekir. Bu basınç aralığı, American Academy of Ophthalmology tarafından hasta bilgilendirme kaynaklarında da belirtilir.

Ağrısız ve sınırlı bir kanlanma her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak ağrı, görme kaybı, travma, ışık hassasiyeti veya bulantı varsa kanlanmanın kendiliğinden geçmesi beklenmemeli; göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Bebeklerde ve Çocuklarda Göz Kanlanması Neden Görülür?

Bebeklerde ve çocuklarda göz kanlanması çoğunlukla enfeksiyon, alerjik reaksiyon, gözyaşı kanalı tıkanıklığı veya tahriş nedeniyle görülür. Tek gözde başlayan kızarıklık zamanla diğer göze geçebilir. Akıntının niteliği, kaşıntı, ağrı, ışık hassasiyeti ve görme değişikliği, olası nedeni ayırt etmede yol gösterir.

Çocuklarda kanlanmaya eşlik eden bulgular dikkatle izlenmelidir:

• Viral konjonktivit: Genellikle sulu akıntı, yanma ve üst solunum yolu belirtileriyle birlikte ortaya çıkar. Bulaşıcı olabilir.
• Bakteriyel konjonktivit: Sarı-yeşil akıntı ve sabahları kirpiklerin birbirine yapışması görülebilir. Göz hastalıkları uzmanı değerlendirmeden antibiyotikli damla kullanılmamalıdır.
• Alerjik konjonktivit: Çoğunlukla iki gözde kaşıntı, sulanma ve kapak şişliği yapar. Burun akıntısı veya hapşırma eşlik edebilir.
• Gözyaşı kanalı tıkanıklığı: Özellikle bebeklerde sürekli sulanma ve çapaklanmaya neden olabilir. Belirgin kızarıklık her zaman beklenmez; kızarıklık ve şişlik eklenmesi enfeksiyonu düşündürebilir.
• Tahriş veya yabancı cisim: Kum, toz, sabun, havuz kimyasalları ya da gözü ovalama sonrasında tek göz kanlanması ortaya çıkabilir.
• Travma: Oyuncak, tırnak veya başka bir cismin göze temas etmesi kornea yüzeyinde hasara yol açabilir.

Yenidoğan dönemi yaşamın ilk 28 gününü kapsar. Bu dönemde görülen göz kanlanması, kapak şişliği veya yoğun akıntı sıradan bir çapaklanma olarak değerlendirilmemelidir. Doğum sırasında bulaşabilen enfeksiyonlar hızlı ilerleyebileceği ve ciddi göz sorunlarına neden olabileceği için bebek aynı gün hekim tarafından görülmelidir.

Şiddetli ağrı, ışığa bakamama, görmede azalma, göz çevresinde belirgin şişlik, travma veya kimyasal madde teması varsa beklenmemelidir. Kimyasal temas durumunda göz temiz, ılık suyla en az 20 dakika yıkanmalı ve acil sağlık değerlendirmesi alınmalıdır. Evde kalan ilaçların ya da başkasına verilmiş göz damlalarının kullanılması tabloyu ağırlaştırabilir.

Göz Kanlanmasında Tanı Nasıl Konur?

Göz kanlanmasında tanı, göz hastalıkları uzmanının öyküyü dinlemesi ve ayrıntılı göz muayenesi yapmasıyla konur. Kanlanmanın yüzeysel tahrişten mi, enfeksiyondan mı yoksa göz içi basıncı gibi daha ciddi bir durumdan mı kaynaklandığını ayırt etmek için görme keskinliği, göz kapakları, kornea, göz bebeği ve gözün iç yapıları değerlendirilir.

Muayenede önce kanlanmanın ne zaman ortaya çıktığı ve tek gözde mi, iki gözde mi bulunduğu sorgulanır. Ağrı, çapaklanma, kaşıntı, ışık hassasiyeti veya görme azalması gibi eşlik eden belirtiler tanısal yönü belirleyebilir. Kontakt lens kullanımı, göze yabancı cisim kaçması, travma, alerjik hastalıklar ve kullanılan ilaçlar da değerlendirilir.

Tanı sürecinde başvurulabilecek temel incelemeler şunlardır:

• Görme keskinliği ölçümü: Kanlanmaya görme kaybının eşlik edip etmediğini gösterir. Ani azalma, yalnızca yüzeysel tahriş düşünülmemesi gereken önemli bir bulgudur.
• Biyomikroskopik muayene: Yarık lamba adı verilen cihazla göz kapağı, konjonktiva, kornea ve ön kamara büyütülerek incelenir. Enfeksiyon, yabancı cisim veya kornea hasarı bu muayenede ortaya çıkabilir.
• Floresein değerlendirmesi: Kornea yüzeyi özel bir boya ve mavi ışıkla kontrol edilir. Çizik, epitel kaybı ya da bazı kornea enfeksiyonları görünür hâle gelebilir.
• Göz içi basıncı ölçümü: Tonometriyle yapılan ölçüm, göz tansiyonu ile ilişkili acil durumların araştırılmasına yardımcı olur. Erişkinlerde göz içi basıncı çoğunlukla 10–21 mmHg aralığındadır; ancak tek bir ölçüm tanı koydurmaz ve kornea kalınlığı gibi değişkenlerle birlikte yorumlanır (American Academy of Ophthalmology).
• Göz dibi muayenesi: Görme azalması, uçuşma, ışık çakması veya göz içi kanama şüphesinde retina ve görme siniri değerlendirilir.

Şiddetli ağrı, ani görme kaybı, travma, kimyasal temas ya da bulantıyla birlikte göz kanlanması varsa gecikmeden göz hastalıkları değerlendirmesi gerekir. Evde yalnızca görünüşe bakarak nedenler arasında güvenilir ayrım yapılamaz.

Göz Kanlanması Tedavisi Nasıl Planlanır?

Göz kanlanması tedavisi, kanlanmanın altında yatan nedene ve eşlik eden belirtilere göre planlanır. Kurulukta göz yüzeyini destekleyen damlalar, alerjide alerjiye yönelik ilaçlar, enfeksiyonda ise etkene uygun tedavi değerlendirilebilir. Ağrı, görme azalması, ışık hassasiyeti veya travma varsa gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulması gerekir.

Tedavide yalnızca kızarıklığın görünümünü azaltmak değil, kanlanmasına yol açan durumu belirlemek önem taşır. Göz muayenesi yapılmadan rastgele antibiyotikli, kortizonlu ya da damar daraltıcı damla kullanılması belirtileri maskeleyebilir; bazı göz hastalıkları açısından tanıyı geciktirebilir.

Tedavi yaklaşımı genellikle şu şekilde belirlenir:

• Göz kuruluğu ve yüzey tahrişi: Koruyucu içermeyen yapay gözyaşları, ekran molaları ve çevresel tetikleyicilerin azaltılması değerlendirilebilir. Kontakt lens kullanımına, göz yüzeyi düzelene kadar ara verilmesi gerekebilir.
• Alerjik kanlanma: Alerjenle temasın azaltılması, soğuk kompres ve hekim tarafından uygun görülen antialerjik damlalar kullanılabilir. Gözü ovalamak kanlanmanın ve şişliğin artmasına yol açabilir.
• Viral enfeksiyon: Tedavi çoğunlukla belirtileri hafifletmeye ve bulaşmayı önlemeye yöneliktir. El hijyeni, kişisel havlu kullanımı ve kontakt lenslere ara verilmesi önemlidir. Antibiyotikler virüslere etki etmez.
• Bakteriyel enfeksiyon: İrinli akıntı ve kirpiklerde yapışma varsa oftalmolog, muayene bulgularına göre antibiyotikli tedavi planlayabilir. Her akıntı bakteriyel enfeksiyon anlamına gelmez.
• Subkonjonktival kanama: Gözün beyaz kısmında sınırlı, parlak kırmızı bir alan ortaya çıkabilir. Ağrı ve görme kaybı yoksa çoğunlukla özel tedavi gerektirmeden yaklaşık 2–3 haftada geriler; tekrarlayan kanamalarda tansiyon, kan sulandırıcı ilaçlar ve pıhtılaşma sorunları değerlendirilir. (NCBI Bookshelf, Subconjunctival Hemorrhage)
• Kornea iltihabı, üveit veya akut göz tansiyonu: Ciddi göz hastalıkları arasında yer alan bu durumlar aynı gün değerlendirme gerektirebilir. Tedavisi tanıya göre ilaçla veya girişimsel yöntemlerle planlanır.

Kortizon içeren göz damlaları hekim gözetimi olmadan kullanılmamalıdır; göz tansiyonunu yükseltebilir veya bazı enfeksiyonları ağırlaştırabilir. Şiddetli ağrı, ani görme değişikliği, travma, kimyasal temas ya da bulantıyla birlikte göz kanlanması varsa evde tedavi denenmemelidir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Göz Kanlanmasına Karşı Günlük Yaşamda Nelere Dikkat Edilmelidir?

Göz kanlanmasına karşı gözleri ovuşturmamak, el hijyenine dikkat etmek, kontakt lens kullanım kurallarına uymak ve duman gibi tahriş edicilerden uzak durmak gerekir. Ekran molaları vermek ve yeterli uyumak da kuruluk kaynaklı yakınmaları azaltabilir. Ancak kanlanma ağrı, görme azalması veya ışık hassasiyetiyle birlikteyse göz hekimi değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Günlük önlemler özellikle kuruluk, yorgunluk ve çevresel tahriş nedeniyle ortaya çıkan hafif kanlanmaya karşı destekleyici olabilir:

• Gözler ovuşturulmamalıdır. Ovuşturma, göz yüzeyindeki tahrişi artırabilir; alerjik göz hastalıklarında kaşıntı-kanlanma döngüsünü belirginleştirebilir.
• Eller göz çevresine temas etmeden önce yıkanmalıdır. El yıkama işlemi, ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezlerinin (CDC) önerisiyle uyumlu biçimde sabun ve suyla en az 20 saniye sürmelidir. Havlu, yastık kılıfı ve göz makyajı ürünleri ortak kullanılmamalıdır.
• Kontakt lensle uyunmamalı veya duş alınmamalıdır. Lens kabı temiz tutulmalı, önerilen sürede yenilenmeli ve lens solüsyonu tekrar kullanılmamalıdır. Kanlanma ortaya çıktığında lens çıkarılmalı; yeniden kullanım için göz hekiminin önerisi dikkate alınmalıdır.
• Ekran karşısında düzenli mola verilmelidir. Amerikan Optometri Birliğinin açıkladığı 20-20-20 kuralına göre her 20 dakikada bir, yaklaşık 6 metre uzaktaki bir noktaya 20 saniye bakmak göz kırpma düzenini destekleyebilir (AOA).
• Duman, yoğun toz ve doğrudan hava akımından kaçınılmalıdır. Klima veya vantilatörün doğrudan göze yönelmesi, gözyaşının daha hızlı buharlaşmasına ve gözlerde kuruluk hissine yol açabilir.
• Göz damlası gelişigüzel kullanılmamalıdır. Özellikle “kızarıklık giderici” olarak bilinen damar daraltıcı damlaların sık kullanımı, bırakıldığında kanlanmanın yeniden ortaya çıkmasına neden olabilir. Damla seçimi kanlanmanın nedenine göre yapılmalıdır.

Kanlanma travma sonrasında başladıysa, kimyasal temas varsa ya da şiddetli ağrı ve görme değişikliği eşlik ediyorsa evde geçmesini beklemek uygun değildir. Bu belirtiler ciddi göz hastalıkları açısından aynı gün değerlendirme gerektirebilir.

Sık Sorulan Sorular

Tek göz kanlanması evde nasıl geçer?
Hafif tahrişe bağlı tek göz kanlanmasında gözü dinlendirmek, ovuşturmamak ve kontakt lense ara vermek rahatlama sağlayabilir. Hekim önerisi olmadan ilaçlı damla kullanılmamalıdır. Ağrı, görme azalması, ışık hassasiyeti, akıntı veya travma varsa göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Tek göze kan oturması neden olur?
Tek göze kan oturması, genellikle konjonktiva altındaki küçük bir damarın çatlamasıyla ortaya çıkar. Öksürme, hapşırma, ıkınma, gözün ovuşturulması, travma, yüksek tansiyon veya kan sulandırıcı ilaç kullanımı buna yol açabilir. Tekrarlayan durumlarda altta yatan nedenin değerlendirilmesi gerekir.

Göz içi kanaması tehlikeli midir?
Göz içi kanaması ciddi olabilir ve görmeyi etkileyebileceği için gecikmeden değerlendirilmelidir. Ani görme kaybı, uçuşmalar, perde inmesi hissi veya travmayla birlikte ortaya çıkan belirtiler acil göz muayenesi gerektirir. Gözün beyaz kısmındaki yüzeysel kanlanma ile göz içi kanaması aynı durum değildir.

Göz kanlanması beyinle ilgili olabilir mi?
Göz kanlanması çoğunlukla kuruluk, alerjik reaksiyon, enfeksiyon veya yüzeysel damar çatlaması gibi gözle ilişkili nedenlerden kaynaklanır; tek başına beyin hastalığını göstermez. Ancak kanlanmaya ani ve şiddetli baş ağrısı, bilinç değişikliği, konuşma bozukluğu, yüz-kol-bacakta güçsüzlük ya da görme kaybı eşlik ederse acil sağlık değerlendirmesi gerekir.

Göz kanlanması ne kadar sürede geçer?
Göz kanlanmasının geçme süresi nedenine göre değişir. Hafif tahriş veya kuruluğa bağlı kızarıklık kısa sürede azalabilirken, konjonktiva altı kanama genellikle bir ila iki hafta içinde renk değiştirerek geriler. Uzayan, tekrarlayan veya başka belirtilerle birlikte görülen kanlanma göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Göz kanlanması damlası hekim değerlendirmesi olmadan kullanılabilir mi?
Göz kanlanması için ilaçlı damlalar hekim değerlendirmesi olmadan kullanılmamalıdır. Kızarıklık giderici bazı damlalar sorunu geçici olarak maskeleyebilir, yanlış ürün ise alerjik reaksiyonu, enfeksiyonu veya göz tansiyonu gibi göz hastalıklarını olumsuz etkileyebilir. Uygun tedavi, kanlanmanın nedenine göre belirlenir.

Göz kanlanması ne zaman ciddi kabul edilir?
Göz kanlanması; şiddetli ağrı, görme azalması, ışık hassasiyeti, yoğun akıntı, göz yaralanması, kimyasal temas veya şiddetli baş ağrısıyla birlikteyse ciddi kabul edilmelidir. Kontakt lens kullananlarda ağrılı kızarıklık da kornea enfeksiyonu açısından gecikmeden muayene gerektirir. Bu bilgiler tıbbi tanı yerine geçmez; belirtiler varsa göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.