Skleral Lens Kullanımı, Takma-Çıkarma ve Bakım Rehberi

Skleral lensler, kornea yüzeyine temas etmeden sklera (gözün beyaz kısmı) üzerine oturan, geniş çaplı ve özel tasarımlı sert gaz geçirgen lenslerdir. Özellikle keratokonus, şiddetli kuru göz sendromu ve kornea düzensizlikleri olan bireylerde hem yüksek optik kalite hem de kullanım konforu sağlaması nedeniyle tercih edilir. Skleral lenslerin uzun ömürlü olması ve göz sağlığının korunması için doğru uygulama, çıkarma ve titiz bir bakım süreci gereklidir.

Skleral Lenslerin Çalışma Prensibi ve Avantajları

Standart sert lenslerin aksine skleral lensler, korneanın üzerinden bir köprü gibi geçer ve kornea ile lens arasında “sıvı deposu” (rezervuar) adı verilen bir boşluk oluşturur. Bu boşluk, lens takılmadan önce koruyucu madde içermeyen serum fizyolojik ile doldurulur. Bu yapı sayesinde kornea sürekli nemli kalır ve yüzeydeki düzensizlikler sıvı tabakası ile maskelenerek net bir görüş elde edilir. Keratokonus gibi durumlarda, lensin korneaya temas etmemesi hassas dokuların korunmasına ve irritasyonun en aza indirilmesine yardımcı olur.

Skleral Lens Nasıl Takılır?

Skleral lenslerin takılması, lensin geniş çapı ve içindeki sıvı dengesi nedeniyle belirli bir teknik beceri gerektirir. Uygulama adımları şu şekilde sıralanır:

1. Hijyen: İşlem öncesinde eller, parfümsüz ve yağsız bir sabunla iyice yıkanmalı ve tüy bırakmayan bir havluyla kurulanmalıdır.
2. Lensin Hazırlanması: Lens, özel vantuzlu aplikatörün (takma aparatı) ucuna yerleştirilir. Lensin iç haznesi, hava kabarcığı kalmayacak şekilde tepeleme olarak koruyucu madde içermeyen steril serum fizyolojik ile doldurulur.
3. Pozisyon: Baş, yere tam paralel olacak şekilde öne eğilir. Çene göğse yaklaştırılmalıdır.
4. Göz Kapaklarının Kontrolü: Bir elin parmaklarıyla üst göz kapağı kaş hizasına kadar yukarı çekilir; diğer elin boşta kalan parmaklarıyla alt göz kapağı aşağıya çekilerek göz tam olarak açılır.
5. Yerleştirme: Lens, tam merkeze gelecek şekilde yavaşça göze yaklaştırılır. Lensin korneaya temas etmediğinden ve doğrudan sklera üzerine oturduğundan emin olunana kadar hafif bir baskı uygulanır. Aplikatör serbest bırakılır ve göz kapakları yavaşça kapatılır.

Önemli Not: Lens takıldıktan sonra bir ayna yardımıyla veya ışık altında lensin içinde hava kabarcığı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Eğer hava kabarcığı mevcutsa, bu durum görüşü bozabilir ve korneada kuruluğa yol açabilir. Kabarcık varsa lens çıkarılmalı ve işlem tekrarlanmalıdır.

Skleral Lens Nasıl Çıkarılır?

Lensin çıkarılması sırasında göz yüzeyine zarar vermemek ve vakum etkisini doğru şekilde kırmak kritik önem taşır:

1. Hazırlık: Eller tekrar yıkanır ve kurulanır. Gözü nemlendirmek amacıyla çıkarma öncesi koruyucu içermeyen suni gözyaşı damlatılması işlemi kolaylaştırabilir.
2. Vantuz Kullanımı: Küçük bir çıkarma vantuzu (aplikatörü), lensin alt üçte birlik kısmına (tam merkeze değil) hafifçe bastırılarak yapıştırılır.
3. Vakumun Kırılması: Vantuz aşağıdan yukarıya veya hafif yana doğru bir açıyla çekilerek lensin alt kenarının skleradan ayrılması sağlanır. Bu hareket lensin altındaki vakum etkisini kırarak lensin kolayca çıkmasına olanak tanır.
4. Manuel Yöntem: Vantuz bulunmadığı durumlarda, alt ve üst göz kapakları yardımıyla lensin kenarına baskı uygulanarak hava girmesi sağlanabilir ve lens yerinden oynatılarak çıkarılabilir.

Günlük Bakım ve Temizlik Kuralları

Skleral lenslerin performansı, kullanılan solüsyonların kalitesine ve hijyen kurallarına tam uyuma bağlıdır:

• Günlük Temizlik: Gözden çıkarılan lens, avuç içine alınarak hekim tarafından önerilen özel temizleme solüsyonu ile nazikçe ovulmalıdır. Bu işlem, lens yüzeyinde gün boyu biriken protein ve lipit tortularını temizler.
• Durulama: Temizlik sonrası lens, koruyucu madde içermeyen steril serum fizyolojik ile durulanmalıdır. Musluk suyu veya tükürük asla kullanılmamalıdır; bu durum ciddi göz enfeksiyonlarına (Acanthamoeba keratiti gibi) davetiye çıkarabilir.
• Saklama: Lensler, her gün yenilenen taze saklama solüsyonu içeren temiz bir lens kutusunda muhafaza edilmelidir. Lens kutuları da düzenli olarak temizlenmeli ve her 2-3 ayda bir yenisiyle değiştirilmelidir.
• Haftalık Protein Temizliği: Bazı vakalarda, lens yüzeyinde aşırı birikim olan kişiler için haftalık olarak kullanılan özel enzimatik temizleyiciler önerilebilir.

Adaptasyon Süreci ve Kullanım Süresi

Skleral lenslere adaptasyon, geleneksel sert lenslere göre genellikle daha hızlıdır çünkü lens göz kapaklarına sürtünmez. İlk günlerde birkaç saatlik kullanım ile başlanması ve bu sürenin her gün kademeli olarak artırılması önerilir. İdeal kullanım süresi genellikle gün boyu devam eder (ortalama 10-14 saat), ancak lenslerle asla uyunmamalıdır. Gün içinde görüşte bulanıklık veya rahatsızlık hissedilirse, lens çıkarılıp içindeki sıvı tazelenerek tekrar takılabilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler

Skleral lens kullanımı sırasında gözde aşırı kızarıklık, ağrı, ışığa karşı hassasiyet veya ani görme kaybı gibi durumlar gelişirse, lens kullanımı derhal durdurulmalı ve bir göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır. Ayrıca, lensin kenarlarında aşırı baskı izi (halkalanma) veya korneada ödem oluşumu gibi teknik sorunlar düzenli kontrollerle takip edilmelidir.

Skleral lenslerin tipi, tasarımı ve hastanın göz yapısına uygunluğu muayene ile değerlendirilir. Her hastanın kornea topografisi ve oküler yüzey ihtiyacı farklı olduğundan, lens seçimi ve takip süreci kişiye özel olarak planlanır.

Muayene ile değerlendirilir.

İlgili İçerikler

• Skleral lens nedir
• Keratokonus tedavisi